Koniec kwietnia to czas zakończenia wysiewu zbóż jarych i intensywnego wzrostu zbóż ozimych. Rolnicy tradycyjnie prosili wówczas o Bożą łaskę urodzaju oraz ochrony obsianych i uprawianych pól, uczestnicząc w procesjach błagalnych prowadzonych przez kapłana.

Początki tych procesji to okres pontyfikatu papieża Liberiusza – II poł. IV w., kiedy to na miejsce pogańskich modlitw o urodzaje wprowadzono procesję chrześcijańską. Procesje błagalne przed świętem Wniebowstąpienia zapoczątkował w 470 r. św. Mamert – biskup Vienne w południowej Francji. Z biegiem czasu, trzy Dni Błagalne przyjęły się w całym Kościele. Od VI wieku procesje błagalne o urodzaje obchodzono w Rzymie w dniu wspomnienia św. Marka – 25 kwietnia. Papież Grzegorz Wielki w II. poł. VI w. procesje te określił „Litania maior – Prośba większa”, zaś procesje wprowadzone później w tygodniu przed Wniebowstąpieniem, od X w. nazywano: „Litaniae minores – Prośby mniejsze”. Zarówno jedne, jak i drugie obchody popularnie nazywa się „Dniami Krzyżowymi”.

W Dni Krzyżowe przypadające w poniedziałek, wtorek, środę przed Wniebowstąpieniem odbywały się msze święte i procesje błagalne z prośbą o urodzaje i zachowanie od klęsk żywiołowych do krzyży przydrożnych i kapliczek. Właściciele posesji, obok których stały, przystrajali je kwiatami, gałązkami, wianuszkami i kolorowymi wstążkami rozpiętymi pomiędzy krzyżem a ogrodzeniem, stawiali obok ołtarze polowe. Procesja mogła iść tą samą trasą przez trzy dni, lub inną każdego dnia. Na czele procesji niesiony był krzyż, chorągwie dzierżone przez mężczyzn, dalej obrazy i figury – trzymające je w cztery osoby panny i mężatki. Kapłan uczestniczący w procesji dokonywał błogosławieństwa wodą święconą oraz okadzenia. W procesji brały udział także dzieci ubrane na biało, które przystępowały do I Komunii Świętej.

Obecnie nadal zachowana jest tradycja procesji błagalnych o urodzaje w ciągu trzech dni przed Wniebowstąpieniem. Podczas procesji śpiewane są Litania Loretańska lub Litania do Wszystkich Świętych oraz pieśni, np. Pod Twą obronę Ojcze na niebie, Kto się w opiekę odda, suplikacje Święty Boże, Święty Mocny czy pieśni Maryjne, np. Chwalcie łąki umajone.

W czasie Dni Krzyżowych przestrzegano tradycyjnych zakazów dotyczących pracy na roli. Zgodnie z kalendarzem księżycowym, w tym okresie przypada czas przed nowiem, a więc ubywanie księżyca – okres niewłaściwy na siew czy sadzenie.

Katarzyna Ignas

Muzeum w Przeworsku

Na niewielkim wzniesieniu, obok budynku ośrodka zdrowia znajduje się urokliwa, murowana kapliczka typu domkowego. Jest to kapliczka poświęcona św. Antoniemu Padewskiemu, który jest patronem m.in rzeczy zgubionych. Nie jest to przypadkowe patrocinium, bowiem w tym miejscu według miejscowych przekazów znajdował się pierwszy kościół w wiosce. Obok niego znajdował się cmentarz. Kapliczka upamiętnia to ważne dla mieszkańców miejsce. Analizując XVIII wieczną mapę Miega możemy dostrzec, że w miejscu dzisiejszej kapliczki zaznaczony jest kościół, co potwierdza miejscowe podania. Obiekt jest odnowiony i otoczony kostką brukową. Przy drzwiach zamocowana jest tablica ufundowana przez Jana Żygę, z której dowiadujemy się, że kapliczka powstała około 1920 roku. W latach 2021-2022 został przeprowadzony jej remont, dzięki parafianom i rodakom z Sieteszy. – Mieszkańcy wsi i mieszkający obecnie w Rzeszowie, Kańczudze, czy nawet w Stanach Zjednoczonych składali się na jej odnowienie. Ludzie od nas robili przy niej za darmo. Tylu ludzi przyczyniło się do jej odnowy, że długo by wymieniać. Została położona kostka brukowa wokół kapliczki. Zakupiliśmy ławki, nad drzwiami został zrobiony daszek. Nad niszą pod szczytem też powstał daszek. Do niszy natomiast zakupliśmy gipsową figurkę aniołka, pierwotnie była tam rzeźba Chrystusa Frasobliwego. Dach został pomalowany. Do wewnątrz zakupiliśmy żyrandol ze staroci w Kołogrzegu. Lichtarze podarował ksiądz – mówi jedna z mieszkanek Sieteszy. Odnowiona kapliczka została poświęcona 3-go maja br. przez proboszcza ks. Kazimierza Kawę. Wcześniej odbyła się msza św. za ofiarodawców i wykonawców. Kapliczka pięknie prezentuje się i jest dumą mieszkańców, żal jednak skarbów, które utraciła. – W kapliczce były kiedyś cztery posrebrzane lichtarze, ale zniknęły. Był też piękny krzyż – figura wykonana z brązu. Chrystus na krzyżu był przechylony i wystawiał rękę w dół. Do krzyża przystawiona była drabinka, a po niej   wchodził ktoś do góry. To było coś pięknego – dodaje sieteszanka.

Marcin Sobczak

Jarosławskie Stowarzyszenie „Ocalić Przeszłość dla Przyszłości” zaprasza na wędrówki po jednym z piękniejszych miast w Polsce z przewodnikiem turystycznym Jerzym Czechowiczem

Ołtarz główny i drogę krzyżową w kościele pw. Chrystusa Króla projektowali prof. Adam Brincken z Jarosławia i Maciej Zychowicz. Na niższym poziome powierzchnie zostały zaadoptowane na bibliotekę, salę teatralną, myśliwską, rycerską, studio muzyczne, siłownię itp. Wokół świątyni znajduje się Parafialny Dom Kultury i hala sportowa. Za budynkiem przychodni należy skręcić w lewo i ulicą Głęboką dochodzimy do zabudowań Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego poczęcia NMP. Jest to najstarsza placówka wychowawczo- naukowa w obecnych granicach Polski, którą założyła matka Marcelina Darowska w 1874 roku, w czasach autonomii galicyjskiej. Mając do wyboru Jasło, Krosno, Zagórz, Krasiczyn, wybrała Jarosław. Przy klasztorze znajduje się kaplica figurą Matki Boskiej Niepokalanej z 1876 roku. Autorem figury jest Oskar Sosnowski. Koronowana została w 1946 roku, jako wotum z ocalenie klasztoru podczas działań w czasie I i II wojny światowej. Figurę umieszczono w nietypowym wiszącym ołtarzu, przypominającym bramę triumfalną. W czasie I wojny światowej w klasztorze zorganizowano polowy szpital dla rannych żołnierzy. Przebywali tutaj także legioniści z brygady Józefa Piłsudskiego. Obowiązki kapelana od 1875 roku pełnił Walerian Kalinka, historyk, poeta, uczestnik powstania styczniowego, dyplomata. Tutaj w 1880 roku wydał pierwszy tom „Sejmu Czteroletniego”. Na terenie parku, za murem w 1879 roku wybudowano katakumby na 60 miejsc. W latach 20. XX wieku rozbudowano go poprzez wydłużenie obydwu skrzydeł w kierunku północnym o trzech poziomach. W 1954 roku poszerzono grobowiec katakumbowy w kierunku wschodnim. Znacznie poszerzono go w latach 1968- 1970, dobudowując trzy skrzydła od wschodu i jedno od zachodu. Obecnie w części klasztornej mieści się Szkoła Podstawowa Sióstr Niepokalanek im. bł. Marceliny Darowskiej.

cdn.

Jarosławskie Stowarzyszenie „Ocalić Przeszłość dla Przyszłości”