Strona główna Blog Strona 362

Ślad Leonarda da Vinci?

0
KODAK Digital Still Camera

Przeworszczanin Henryk Pelc jest w posiadaniu interesującego przedmiotu – kopiarki rzeźbiarskiej. Jej wynalezienie przypisywane jest samemu Leonardo da Vinci. Ta pochodzi z okresu przedwojennego. Używana była przez ojca pana Henryka, Stanisława Pelca, który był rzeźbiarzem. Odnawiał po wojnie m.in. Zamek Królewski w Warszawie. Kopiarka służyła do powielania detali architektonicznych.

 

Kopiarka wykorzystywana była zarówno do kopiowania rzeźb drewnianych jak i kamiennych, głównie jednak przy obróbce alabastru czy marmuru. Narzędzia tego używał przeworski rzeźbiarz, artysta Stanisław Pelc. Praktykował u Antoniego Rarogiewicza. Następnie kształcił się w szkole średniej Przemysłu Artystycznego we Lwowie. W latach 30. ubiegłego wieku został zatrudniony w Fabryce Alabastru księżnej Heleny Czartoryskiej w Żurawnie nad Dniestrem. Tam poznał takich mistrzów jak Olinto Bertini i Michał Glent. Po II wojnie światowej brał udział w odnawianiu Zamku Królewskiego w Warszawie, gdzie wyrzeźbił 9-tonowy kartusz na wieży zegarowej oraz zrekonstruował 7 kominków w Sali Canaletta. W pracy wykorzystywał kopiarkę. Narzędzie to przetrwało do dziś w bardzo dobrym stanie. Patrząc na ten dość prosty przedmiot w głowie powstaje pytanie w jaki sposób jej używano? – Kopiarka do rzeźbienia została wymyślona najprawdopodobniej przez mistrza Leonarda da Vinci. Posługiwano się nią na zasadzie działania cyrkla. Proces kopiowania jakiejś rzeźby polegał na tym, że model i materiał, z którego ma być eksponat, wykonany przymocowywano w sposób trwały. Kopiarka miała ustalony punkt zaczepienia. Ustawiając końcówkę cyrkla na modelu w sposób trwały, kopiarkę przenoszono w kierunku materiału i lokalizowano ten punkt na materiale. W ten sposób przenoszono X punktów, w zależności jaką dokładność odwzorowania rzeźby chciano uzyskać – tłumaczy Henryk Pelc. Nie jest do końca wiadome jak znalazła się w posiadaniu przeworskiego rzeźbiarza – Przypuszczam, że ojciec zdobył ją od Włochów. Zapewne od Bertiniego, przy którym doskonalił swe umiejętności w czasie pobytu w Żurawnie. W Polsce raczej nie było przed wojną produkcji takich urządzeń do rzeźbienia – mówi pan Henryk.

To interesujące urządzenie do powielania rzeźb jest dość unikatowe. – Myślę, że może to być obecnie jedyny taki eksponat w Polsce. Byłem w różnych muzeach i nie widziałem nigdzie podobnego – dodaje przeworszczanin.

 

Marcin Sobczak

 

 

 

 

Honorowy obywatel Kańczugi

0

W czwartek, 1 lipca odbyła się uroczysta sesja Rady Miejskiej w Kańczudze, podczas której nadano tytuł Honorowego Obywatela Miasta i Gminy Kańczuga ks. prałatowi Wojciechowi Pacowi, dziekanowi dekanatu kańczuckiego.

 

Ks. prał. Wojciech Pac funkcję proboszcza Parafii pw. św. Michała Archanioła objął w 2011 roku. Wówczas został też mianowany dziekanem dekanatu kańczuckiego.

Wniosek o nadanie tytułu Honorowego Obywatela Miasta i Gminy Kańczuga został złożony 25 lutego br. Rada przyjęła go jednogłośnie.

– Największą działalnością ks. prał. jest troska o duchowy i religijny stan parafii. Jednak od czasu objęcia wyżej wymienionej funkcji podejmował także działania i inicjatywy zmierzające do upowszechnienia wśród lokalnej społeczności wiedzy historycznej, renowacji kańczuckiego kościoła, a także innych budynków parafialnych oraz budowy dzwonnicy – czytał w uzasadnieniu wniosku radny Marek Dyrkacz.

Ks. prałat przyczynił się także do odnowienia nieruchomości w centrum miasta, należących do parafii kańczuckiej, w których teraz prowadzona jest działalność usługowa. Niektóre z nich służą także jako mieszkania dla mniej zamożnych osób.

Radni zaznaczyli, że ks. prał. W. Pac dba o pozytywny wizerunek nie tylko parafii, ale także całego miasta i gminy oraz udziela wszelkiej pomocy mieszkańcom, którzy się do niego zwrócą. Podkreślali, że odkrycia historyczne w Kościele, które dokonały się w ciągu ostatnich dziesięciu lat, rozsławiły miejscowość i zwróciły uwagę znawców sztuki i historyków.

Po nadaniu tytułu Honorowego Obywatela Miasta i Gminy Kańczuga ks. prał. W. Pac podziękował za otrzymane wyróżnienie.

– Nie traktuję tego wyróżnienia jak pochwałę i stan spoczynku, ale jako zachętę do dalszych działań – mówił, nie kryjąc wzruszenia. Wspomniał, jak trafił na ziemię kańczucką i jak bardzo się z nią zżył.

Głos zabrali również zaproszeni goście. W sesji uczestniczyli m.in. przedstawiciele władz, duchowieństwa, służb mundurowych oraz mama ks. prałata.

 

EK

 

15,5 mln zł dla Jarosławia

0

Miasto otrzymało przeszło 15 mln zł w ramach Funduszy Norweskich. Symboliczny czek na kwotę 3,5 mln euro Waldemarowi Paluchowi – burmistrzowi Jarosławia wręczył Waldemar Buda – wiceminister funduszy i polityki regionalnej, w towarzystwie Anny Schmidt- wiceminister rodziny i polityki społecznej.

 

– Jarosław uprasował się na liście rankingowej, która kwalifikuje go do uzyskania dofinansowania na poziomie 15,5 mln zł – taką nowinę obwieścił podczas czwartkowej konferencji prasowej Waldemar Buda, wiceminister funduszy i polityki społecznej. – Są to bardzo duże środki, które finansują projekty do 100% – mówił.

Praca nad projektem trwała kilkanaście miesięcy. Spośród 266 miast biorących udział w projekcie Jarosław uplasował się powyżej dwudziestej pozycji. Pierwotnie dofinansowanie miało uzyskać piętnaście miast, co go dyskwalifikowało. Jednak w toku prowadzonych rozmów oraz negocjacji liczba miast objętych pomocą finansową została zwiększona do 29. Wiązało się to jednak ze zmniejszeniem kwoty dofinansowania. Niemniej jednak dla Jarosławia udało się pozyskać niemałe pieniądze.

– Ja się bardzo cieszę, że udało się pozyskać te środki. 3,5 mln euro, czyli 15 mln zł to szczególne przedsięwzięcie i ogromnie potrzebne nam pieniądze. Wielokrotnie mówiliśmy o tym, że nasze miasto znalazło się na niechlubnej liście pięćdziesięciu najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie, więc wszystkie te projekty, o które aplikuje pan burmistrz po to, aby zmniejszyć emisję tych gazów cieplarnianych, aby wejść w tę zielono-niebieską infrastrukturę, aby zmniejszać zanieczyszczenie, poprawić byt i kondycję naszych mieszkańców są szalenie ważne – mówiła Anna Schmidt, wiceminister rodziny i polityki społecznej, która przez cały te wspierała działania miasta w pozyskaniu tych środków.

 

Na co pójdzie 15 mln zł?

– Tych działań jest naprawdę bardzo dużo – mówił burmistrz Waldemar Paluch, opowiadając o opracowanych strategiach rozwoju. – Dzisiaj wiemy, że pula tych środków została zmniejszona, dlatego na 100% jeszcze nie wiemy, które działania będą realizowane. Będziemy musieli je po prostu wybrać i uzgodnić z darczyńcami. Jednak projekt zakładał w głównej mierze działania skierowane na rzecz ochrony środowiska: planowaliśmy zakup nowoczesnych autobusów niskoemisyjnych, utworzenie zielonych stref, braliśmy pod uwagę także kwestie poprawy jakości życia naszych mieszkańców, jak chociażby wybudowanie centrum przesiadkowego na terenie naszego miasta oraz wiele innych działań np. związanych z informatyzacją mieszkańców, czyli utworzenie karty miejskiej na terenie naszego miasta – nadmieniał burmistrz W. Paluch dziękując A. Schmidt oraz W. Budzie oraz wszystkim innym zaangażowanym w pozyskanie funduszy.

EK

 

Motocykliści dla Kubusia

0

W sobotę, 3 lipca ulicami Jarosławia przejechała barwna parada motocyklistów. Akcja miała na celu zebranie środków finansowych na leczenie i rehabilitację małego Kubusia z Jarosławia.

 

– Celów tego wydarzenia jest kilka. Jednak najważniejsze to okazanie serducha dla małego Kubusia Bieniasza z Jarosławia, który od początku swojego krótkiego życia bardzo cierpi i potrzebuje pomocy. Ta pomoc jest mu potrzebna nieustająco – mówią motocykliści zrzeszeni w grupie „Mototrasa Jarosław i okolice”.

Motocykliści zebrali się na jarosławskim rynku w sobotnie popołudnie. Mimo padającego deszczu przebrani w kolorowe stroje przejechali ulicami Jarosławia.

Na dzieci, które tego dnia przyszły na jarosławski rynek czekały atrakcje oraz słodki poczęstunek. Wśród pierwszych dzieci, które wsparły finansowo małego Kubusia, rozlosowano upominki.

To już druga akcja motocyklistów na rzecz Kubusia z Jarosławia. W kwietniu tego roku zorganizowali oni Moto Marzannę, gdzie również udało się pozyskać środki finansowe na leczenie chłopca.

 

EK, fot. CKiP

 

 

 

Zbigniew Kopeć, rozstrzelany dwa tygodnie przed wyzwoleniem Jarosławia

0

W numerze 23 „Gazety Jarosławskiej” ukazał się artykuł o rozstrzelaniu przez okupanta członków ZWZ – AK w lesie kidałowickim. Uzupełnieniem tej informacji jest przedstawienie sylwetki Zbigniewa Kopcia ps. „Zbyszek”, rozstrzelanego 13 lipca 1944 roku w wieku 23 lat. Była to jedna z ostatnich egzekucji dokonana przez niemieckich zbrodniarzy w okolicach Jarosławia.

 

Zbigniew Kopeć urodził się 7 listopada 1921 w Jarosławiu. Tutaj uczęszczał do szkoły podstawowej i szkoły budowlanej, w której działał jako harcerz. Już w drugim dniu po wkroczeniu Niemców do Jarosławia wraz z innymi zbierał i ukrywał porzuconą nad Sanem przez polskich żołnierzy broń. Został członkiem Narodowej Organizacji Wojskowej i Armii Krajowej. Jako podchorąży został dowódcą I drużyny II plutonu ps. „Zbyszek”. Zdobytą broń i inne materiały ukrywał na terenie swojego zamieszkania, które rozprowadzano wraz z lekarstwami do oddziałów partyzanckich w terenie.

3 czerwca 1944 roku został aresztowany wraz z bratem Kazimierzem i Gienkiem Zaziemskim przez Franza Schmidta w asyście czterech gestapowców. W szopie i ogrodzie Niemcy odnaleźli broń, amunicję, granaty i około 100 kocy. Funkcjonuje kilka wersji aresztowania. Najbardziej prawdopodobna jest relacja członka NOW- AK Henryka Drabika. W pierwszych dniach czerwca 1944 roku dowództwo NOW- AK otrzymało wiadomość z klasztoru oo. Dominikanów, że znajdują się tam lekarstwa pozostawione przez Niemców. Towar przewieziono do schowka na terenie zamieszkania Kopcia. Musieli być śledzeni, bo już nad ranem zostali aresztowani przez gestapo. Zbyszek był katowany i poddany szczególnie ciężkiemu śledztwu. Pomimo tego nie załamał się, biorąc całą odpowiedzialność na siebie, broniąc swojego młodszego brata Kazimierza. 13 lipca 1944 roku wraz z innymi więźniami został rozstrzelany w lesie kidałowckim. W następnym miesiącu, sierpniu dokonano ekshumacji, pierwszą osobą był Zbigniew Kopeć. Z protokołu wynika, że w okolicy kości potylicznej w dolnej jej części, na lewo od linii środkowej ciała był wlot pocisku, a wylot w wewnętrznym kącie oczodołu prawego. Duże obrzęki twarzy oraz po stronie grzbietowej liczne krwawe rozlania świadczą o okrutnych torturach jakim został poddany. Dzień po rozstrzelaniu, 14 lipca, ukazał się komunikat policji SS o wykonaniu wyroku na Zbigniewie Kopciu, jako pierwszym z listy 20 zakładników.

Na prośbę Drużyny Harcerskiej ze Szkoły Podstawowej w Pawłosiowie, uchwałą Miejskiej Rady Narodowej od 9 lutego 1977 roku ulica Boczna Pawłosiowska otrzymała imię Zbyszka Kopcia.

Jarosławskie Stowarzyszenie „Ocalić Przeszłość dla Przyszłości”

Granaty w Nienowicach

0

29 granatów, 6 zapalników z tych granatów i 25 granatów rurowych, wykopał mężczyzna wykonujący prace ziemne na jednej z posesji w Nienowicach.

 

We wtorek, 29 czerwca dyżurny jarosławskiej komendy został powiadomiony o ujawnieniu niewybuchów na terenie jednej z posesji w Nienowicach. Na znalezisko natknął się mężczyzna wykonujący prace ziemne związane z przygotowaniem wykopu pod kabel. Miejsce to zostało natychmiast zabezpieczone przez funkcjonariuszy z komisariatu w Radymnie.

– Policyjny pirotechnik przeprowadził rozpoznanie minersko-pirotechniczne. Ustalenia wykazały, że znalezione niewybuchy, to 29 granatów RTG33, 6 zapalników i 25 granatów rurowych pochodzących najprawdopodobniej z okresu I wojny światowej – mówi asp. szt. Anna Długosz, rzecznik prasowy KPP w Jarosławiu.

Wezwani na miejsce saperzy z 21 Batalionu Dowodzenia w Rzeszowie sprawdzili teren i usunęli niewybuchy.

Policjanci przypominają, że w przypadku znalezienia i wykopania niewybuchów nie wolno ich pod żadnym pozorem przenosić, dotykać ani rozbrajać. Miejsce gdzie się znajdują, dobrze jest zabezpieczyć przed dostępem osób postronnych, a w szczególności dzieci. O znalezisku należy jak najszybciej powiadomić najbliższą jednostkę policji.

EK/KPP

 

 

Noc Świętojańska w Radymnie

0

W niedzielę, 27 czerwca na plaży miejskiej w Radymnie odbyło się widowisko obrzędowe nawiązujące do tradycji „Nocy Świętojańskiej”.

 

Wydarzenie rozpoczął koncert zespołu „The Freeborn Brothers”. Następnie uczestnicy tego wydarzenia przenieśli się na plażę miejską, gdzie obejrzeli widowisko nawiązujące do tradycji „Nocy Świętojańskiej”. Po puszczeniu wianków do wody rozpoczęła się zabawa taneczna trwająca do późnych godzin nocnych.

Organizatorem tego wydarzenia był Miejski Ośrodek Kultury w Radymnie.

EK, fot. P. Lisowski

 

Strażacy uratowali topiącego się psa

0

Studzian: Mały kundelek wpadł do silosu. Nikt nie był w stanie go wyciągnąć. Na pomoc ruszyli strażacy.

 

W czwartek, 1 lipca do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej wpłynęła informacja o piesku znajdującym się w zbiorniku z nieczystościami. Na miejsce udali się strażacy, którzy wyciągnęli wycieńczone i przestraszone zwierzę. Kundelek został też wykąpany przez strażaków. Cały i zdrowy wrócił do właściciela.

 

EK, fot. KP PSP Przeworsk

 

Bezpieczniej na przejściach

0

Idąc przez przejście dla pieszych nie można korzystać z telefonów i innych urządzeń elektronicznych, które ograniczają możliwość obserwacji sytuacji na jezdni. W Jarosławiu przypominają o tym namalowane przed przejściami piktogramy przekreślonych telefonów komórkowych.

 

Piktogramy przekreślonych telefonów pojawiły się już wszędzie tam, gdzie występuje wzmożony ruch pieszych. Oznaczeń takich ma się pojawić w Jarosławiu znacznie więcej. Zadbają o to służby Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o.

Akcję zapoczątkowali radni z klubu Wspólnie Zmieniajmy Jarosław, którzy chcieli w ten sposób przypomnieć pieszym o nowych przepisach. Pamiętajmy, że od czerwca 2021 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące ruchu drogowego. Najważniejszą zmianą jest to, że piesi wchodzący na przejście mają pierwszeństwo przed pojazdami. Oczywiście nie zwalnia to ich z obowiązku zachowania szczególnej ostrożności. Nie mogą też wchodzić na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd. Przechodząc przez jezdnię piesi nie mogą korzystać z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego w sposób, który powoduje ograniczenie możliwości obserwacji sytuacji na jezdni.

Opr. EK, fot. UM

 

 

 

 

Wandalizm na placu zabaw

0

Czytelnicy zwracają uwagę na pogarszający się stan jednego z przeworskich placów zabaw. Jak się okazuje obiekt został zniszczony przez wandali.

 

– Proszę zwrócić uwagę w jakim stanie znajduje się plac zabaw u zbiegu ulic: Niepodległości i Witosa. Jego stan jest zatrważający. Niedawno ten plac był remontowany, a teraz nie można już z niego korzystać. Znajdujące się tam urządzenia ogrodzone są taśmą. Są wakacje. Gdzie te dzieci mają się bawić? – zastanawia się pan Jan, mieszkaniec Przeworska.

W sprawie opisanej przez Czytelnika skontaktowaliśmy się z Urzędem Miasta Przeworska.

– Placem zabaw administruje MOSiR, a jego obecny stan jest wynikiem aktów wandalizmu i chuligaństwa, o których mieszkańcy tego osiedla doskonale wiedzą – mówi Agnieszka Zakrzewska, sekretarz Miasta Przeworska. – Urządzenia zostały wyłączone z użytkowania i zgłoszone do naprawy. Część elementów musi zostać zakupionych. Z miejsc wysypanych piaskiem usuwane są potłuczone butelki, jak również inne szklane czy metalowe, niebezpieczne odpady – wyjaśnia A. Zakrzewska.

W przypadku zauważenia osób niszczących wspólne mienie najlepiej jest informować policję lub straż miejską. Tylko odpowiednia reakcja na takie sytuacje może ograniczyć je w przyszłości.

 

EK, fot. Czytelnik