Strona główna Blog Strona 19

Wystawa zakończona, ale są kolejne plany

Przez
geistchen
-
0

Niedawno zakończyła się wystawa rysunków autorstwa naszego współpracownika Marcina Sobczaka. Prace można było oglądać w zabytkowej cerkwi przez niemal całe wakacje. Autor nie spoczywa jednak na laurach i ma już na oku kolejne projekty.

Marcin Sobczak jest autorem rysunków, które ukazują się w cyklu „Ze szkicownika Marcina Sobczaka” na łamach „Gazety Jarosławskiej” od kilku lat. Do każdego rysunku Marcin dodaje historie związane z miejscami, które przenosi na papier. Są to najczęściej ustne przekazy, których próżno szukać w książkach czy lokalnych przewodnikach. Końcem czerwca, wraz z otwarciem cerkwi po remoncie, odbył się też wernisaż prac Marcina.

– Wystawę odwiedziło wielu miejscowych z Kańczugi, Przeworska i okolicy, ale były też m.in. wycieczki z Krakowa i z Sosnowca, przewodniczka PTTK z Przemyśla, radna sejmiku województwa podkarpackiego Sabina Południak, pasjonaci historii, turyści w pojedynkę i w grupach zorganizowanych. Wystawę oglądali też uczestnicy koncertu Salezjańskie Lato, którzy otrzymali od radnego Mirosława Hajnosza pamiątkowe widokówki. Cieszę się, że miałem tak dużą wystawę w Kańczudze, dzięki czemu rodzina, przyjaciele i znajomi mogli na własnym podwórku obejrzeć prace, które tworzę – podkreśla autor wystawy dziękując jednocześnie wszystkim, dzięki którym ona powstała. Marcin podczas trwania wystawy otrzymał wiele ciepłych słów, ale pojawiły się też kolejne ciekawe projekty.

– W trakcie trwania wystawy została wydana publikacja historyka dra Jana Kucy pt. „Miłkowskie opowieści”. Pan Jan poprosił mnie o stworzenie ilustracji do książki oraz rysunku na okładkę. Stworzyłem rysunki nieistniejących obiektów tej wioski m.in. miłkowskiej huty szkła, młyna wodnego. Zwizualizowałem miejscowe przekazy. Powstała też wizualizacja nieistniejącej wioski, czyli mapa miejscowości z zaznaczonymi najważniejszymi budynkami. Oczywiście stworzyłem ją po konsultacjach z historykiem. Były też spotkania w terenie, na miejscu nieistniejącej wioski. By stworzyć rysunki zapoznałem się również z wieloma materiałami i publikacjami. To dla mnie cenne doświadczenie, tym bardziej, że dostałem kolejną propozycję, by stworzyć ilustracje do publikacji. Jestem też w trakcie pracy nad mniejszym projektem dotyczącym pewnego nieistniejącego obiektu, który znajdował się na terenie powiatu jarosławskiego – tajemniczo dodaje na zakończenie M. Sobczak.

DP/fot. arch. M. Sobczak, S Południak

 

Wieniec dożynkowy z Pruchnika najlepszy w konkursie o Nagrodę Prezydenta RP

Przez
geistchen
-
0

Wieniec dożynkowy przygotowany przez Koło Gospodyń Wiejskich z Pruchnika Górnego okazał się bezkonkurencyjny podczas prestiżowego ogólnopolskiego konkursu o nagrodę Prezydenta RP. W czasie konkursu, który odbył się w sobotę, 12 września, w Tryńczy, z jego uczestnikami spotkała się Pierwsza Dama Marta Nawrocka.

Najważniejszym punktem pierwszego dnia uroczystości był konkurs na najpiękniejszy wieniec dożynkowy o nagrodę Prezydenta RP, podczas którego Pierwsza Dama Marta Nawrocka spotkała się z uczestnikami konkursu i wygłosiła wystąpienie.

– Spoglądam na te dzieła zawsze z uznaniem i zachwytem. Nie tylko dla Państwa pracy, koronkarskiej precyzji, artystycznej finezji, ale także dlatego, że wyplatanie dożynkowych wieńców to jak wyplatanie… więzi. Budowanie poczucia wspólnoty. Wszędzie tam, gdzie uprawiacie ziemię. W Waszych małych ojczyznach – mówiła Marta Nawrocka, małżonka Prezydenta RP.

Konkurs, w którym zaprezentowano 11 wieńców z województw z całej Polski, zwyciężył wieniec przygotowany przez Koło Gospodyń Wiejskich z Pruchnika Górnego. Wieniec jest w formie korony zwieńczonej krzyżem. Został wykonany m.in. ze słomy, pszenicy, żyta, jęczmienia, lnu, czarnuszki i kwiatów. „Głównym architektem” dzieła była Urszula Cieleń, a nad wykonaniem samego wieńca przez ponad trzy miesiące pracowali również: Renata Kasprzyk, Anna Pieniążek, Małgorzata Kielar, Barbara Rabczak, Jolanta Rabczak, Anna Szkoła, Bogumiła Hamerla, Elżbieta Bębenek, Marek Moskwa oraz Stanisław Szkoła. Za zwycięstwo grupa z Pruchnika otrzymała pamiątkową statuetkę oraz 10 tys. zł.

Drugie miejsce w konkursie zajęło województwo wielkopolskie, a trzecie – kujawsko-pomorskie. Wyróżnienia otrzymały województwo podlaskie i śląskie.

DP/fot. UG Tryńcza

 

 

 

 

 

Zaproszenie do refleksji

Przez
geistchen
-
0

W piątek, 11 września, Galeria Główna u Attavantich wypełniła się obrazami, rozmowami i spotkaniem ze sztuką, która zaprasza do zatrzymania się na chwilę i spojrzenia głębiej.

 

Iwona Orzechowska-Wiater za sprawą wystawy pt. „Szepty, szmery i spojrzenia” zabrała zebranych w niezwykłą podróż pomiędzy światem ludzkich emocji i organicznych form natury. Artysta w swoich pracach łączy malarstwo figuratywne i abstrakcję biomorficzną, tworząc obrazy pełne symboli, tajemnicy i zmysłowej materii. W jej pracach pojawiają się m.in. postacie i zwierzęta, szczególnie ptaki, a także organiczne formy inspirowane naturą. To opowieść o emocjach, relacjach, przemijaniu i poszukiwaniu własnej tożsamości – ale przede wszystkim zaproszenie do zatrzymania się i wsłuchania w to, co często pozostaje niewypowiedziane. Wystawę będzie można oglądać do 10 października.

 

DP/fot. CKiP

76 projektów walczy o głosy mieszkańców. Ruszyło głosowanie w Jarosławskim Budżecie Obywatelskim

Przez
geistchen
-
0

Od 10 września Jarosławianie mogą już oddawać głosy na projekty zgłoszone do tegorocznej edycji budżetu obywatelskiego. W puli znalazło się 76 pomysłów.

10 września to jedna z najważniejszych dat w kalendarzu Jarosławskiego Budżetu Obywatelskiego. Tego dnia rozpoczęło się głosowanie, które potrwado 6 października włącznie. Przez ten czas mieszkańcy mogą wybierać projekty, które ich zdaniem najlepiej odpowiadają na potrzeby miasta. Do tegorocznego głosowania zakwalifikowano 76 projektów. Za każdym z nich stoją konkretne pomysły.

Każdy głos ma znaczenie

Jarosławski Budżet Obywatelski to nie tylko możliwość zgłaszania własnych pomysłów, ale przede wszystkim narzędzie, dzięki któremu mieszkańcy mogą współdecydować o kierunkach rozwoju miasta. – Jarosławski Budżet Obywatelski daje mieszkańcom możliwość bezpośredniego wpływania na to, co dzieje się w mieście i najbliższym otoczeniu. Zachęcam Jarosławian, aby zapoznali się z tegorocznymi projektami i oddali swój głos – mówi burmistrz Marcin Nazarewicz.

Głosowanie trwa 27 dni, najpóźniej 22 października poznamy projekty, które zdobyły największe poparcie mieszkańców. Mieszkańcy mogą oddać głos na dwa sposoby:

– przez Internet, bez wychodzenia z domu, za pośrednictwem platformy Jarosławskiego Budżetu Obywatelskiego:jbo.miastojaroslaw.pl/zagłosuj;

– tradycyjnie na papierowej karcie, wypełnioną i podpisaną kartę należy wrzucić do urny znajdującej się na parterze Ratusza.

Papierowe karty do głosowania dostępne są: w kancelarii ogólnej urzędu (parter, pokój nr 2); w Informacji Turystyczno-Kulturalnej Rynek 5 oraz w punkcie w Galerii Stara Ujeżdżalnia; w miejskiej bibliotece.

TP

Zgłoś kandydata do statuetki „Jarosława 2026”

Przez
geistchen
-
0

W Jarosławiu nie brakuje osób, organizacji i instytucji, które swoją codzienną pracą, zaangażowaniem i wyjątkową postawą przyczyniają się do rozwoju miasta, budują jego dobry wizerunek i z dumą reprezentują Jarosław poza jego granicami. To właśnie z myślą o nich przyznawana jest Nagroda Burmistrza Miasta Jarosławia „JAROSŁAW”. Trwa nabór kandydatur do tegorocznej edycji wyróżnienia. Wnioski można składać do 12 października br.

Nagroda Burmistrza Miasta „Jarosław” to jedno z najważniejszych miejskich wyróżnień. Jest wyrazem uznania dla tych, którzy swoją działalnością szczególnie zapisują się w historii
i codziennym życiu miasta.  -Wokół nas jest wiele osób, które każdego dnia robią coś ważnego dla Jarosławia, rozwijają kulturę, sport, edukację, działalność społeczną, przedsiębiorczość czy po prostu angażują się w życie naszej lokalnej wspólnoty, które zasługują na wyróżnienie. Zachęcam do zgłoszenia kandydatur do tegorocznej edycji „Jarosława 2026”. Kandydatówdo wyróżnienia mogą wskazywać mieszkańcy w liczbie co najmniej dziesięciu, radni Rady Miasta, instytucje, organizacje pozarządowe czy zakłady pracy – podkreśla burmistrz Marcin Nazarewicz.

Ponad 30 lat tradycji

Nagroda „Jarosława” ma długą i piękną tradycję. Po raz pierwszy została wręczona w 1994 roku z inicjatywy ówczesnego burmistrza miasta, śp. Jerzego Matusza. Od tego czasu honorowa statuetka stała się ważnym elementem miejskiej tradycji wyróżniania osób i podmiotów szczególnie zasłużonych dla Jarosławia. Przez 35 lat trafiła już do ponad 200 osób i podmiotów, które swoją działalnością przyczyniły się do rozwoju miasta, jego promocji i budowania dobrego imienia. Każda kolejna edycja jest okazją, by przypomnieć, że siłą Jarosławia są nie tylko jego zabytki, historia i wyjątkowe dziedzictwo, ale przede wszystkim ludzie – aktywni, zaangażowani i gotowi działać na rzecz lokalnej społeczności.

Jak zgłosić kandydata?

Nabór wniosków do Nagrody Burmistrza Miasta Jarosławia „JAROSŁAW 2026” trwa do 12 października 2026 roku. Wystarczy wypełnić wniosek, którego wzór znajduje się na stronie internetowejwww.miastojaroslaw.pl; w Biuletynie Informacji Publicznej, można go również otrzymać w wersji papierowej w kancelarii ogólnej urzędu (Rynek 1, parter, pokój nr 2).Wypełnione wnioski można składać: osobiście w kancelarii ogólnej urzędu; wysyłając pocztą na adres: Urząd Miasta Jarosławia, Rynek 1, 37-500 Jarosław w zamkniętej kopercie z dopiskiem: Nagroda Burmistrza Miasta Jarosławia „Jarosław”. Za datę złożenia propozycji uważa się datę stempla pocztowego; wysyłając elektronicznie skan wypełnionego wniosku na adres: kancelaria@um.jaroslaw.pl

tp

Dożynki Prezydenckie w Tryńczy

Przez
geistchen
-
0

W niedzielę, 13 września, tysiące osób przyjechało do Tryńczy, by wspólnie świętować tegoroczne Dożynki Prezydenckie, w których wzięli udział Marta i Karol Nawroccy. Po raz pierwszy w historii gospodarzem tego wyjątkowego wydarzenia było Podkarpacie.

Tegoroczne Dożynki Prezydenckie były połączone z Dożynkami Wojewódzkimi, Archidiecezjalnymi, Powiatowymi oraz Gminnymi. Niedzielnie uroczystości rozpoczęła polowa msza święta, podczas której ks. abp Adam Szal poświęcił tradycyjne wieńce oraz chleb dożynkowy. Następnie odbyła się główna część wydarzenia, którą otworzyło odśpiewanie hymnu państwowego w asyście orkiestry Zespołu Pieśni i Tańca „Rzeszowiacy”. Zgodnie z obyczajem starostowie dożynek przekazali Prezydentowi bochen chleba z tegorocznych zbiorów, który ten obiecał sprawiedliwie podzielić. Prezydent Karol Nawrocki podkreślił wyjątkowy wymiar tegorocznego święta plonów, czego wyrazem był powrót po siedmiu latach do formuły Dożynek Prezydenckich organizowanych w różnych regionach kraju. Wskazał, że obecność na ziemi podkarpackiej stanowi wyraz głębokiego szacunku oraz wdzięczności za codzienną, wymagającą pracę rolników, hodowców i pszczelarzy.

– Chciałem podziękować jako Prezydent Polski za waszą ciężką codzienną pracę w ostatnim roku i Panu Bogu podziękować za polskich rolników, polskich hodowców i polskich pszczelarzy – zwrócił się do uczestników uroczystości prezydent Nawrocki.

W ceremoniale wieńcowym Para Prezydencka obejrzała prezentację zwycięskiej kompozycji autorstwa KGW z Pruchnika Górnego (więcej na str. 13 – przyp. red.), która symbolicznie została obtańczona przez tancerzy. Oficjalne uroczystości na scenie zwieńczył występ artystyczny Zespołu Pieśni i Tańca „Rzeszowiacy”. Na zakończenie dnia Prezydent i Pierwsza Dama udali się do Podkarpackiego Gościńca Prezydenckiego, gdzie zwiedzali stoiska kulinarne przygotowane przez koła gospodyń wiejskich oraz lokalne firmy z branży rolno–spożywczej.

Jednocześnie na scenie w Tryńczy trwały występy artystyczne. Na scenie zaprezentowali się m.in. Ludowy Zespół Śpiewaczy „Dolanie”, Zespół Piosenki Biesiadnej „Jagiellanie”, Marta Stącel & Dobry Squad, Zespół Ludowy „Żołyniacy”, Młodzieżowa Orkiestra Dęta w Tryńczy z Mażoretkami „Finezja”, Chór „Lumen”, Zespół Pieśni i Tańca „Ziemia Przeworska oraz gwiazda wieczoru, zespół „Inoros”.

Warto również przy okazji wspomnieć, że w drodze na Dożynki Marta i Karol Nawroccy zauważyli w Gorliczynie rodzinę z własnoręcznie zrobionym banerem. Szybko zdecydowali o zatrzymaniu kolumny, by wyjść i chwilę porozmawiać z mieszkańcami.

 

Organizatorami wydarzenia byli: Kancelaria Prezydenta RP, Archidiecezja Przemyska, Marszałek Województwa Podkarpackiego, Powiat Przeworski oraz Gmina Tryńcza.

 

DP/TP/fot. TST, UG Tryńcza

35 lat Straży Miejskiej w Jarosławiu

Przez
geistchen
-
0

W piątek, 4 września, Straż Miejska w Jarosławiu obchodziła jubileusz 35-lecia istnienia. Uroczystości w Sali Lustrzanej były okazją do podziękowania tym, którzy od 1991 roku tworzyli i nadal tworzą tę formację.

 

W wydarzeniu udział wzięli m.in.: burmistrz Miasta Jarosławia Marcin Nazarewicz, zastępca Magdalena Lehnart, skarbnik miasta Katarzyna Czuba, radni Rady Miasta Jarosławia, starosta Powiatu Jarosławskiego Kamil Dziukiewicz wraz z przewodniczącą Rady Powiatu Grażyną Strzelec, a także dyrektorzy i pracownicy wydziałów Urzędu Miasta, prezesi miejskich spółek i organizacji oraz przedstawiciele służb mundurowych. W tym szczególnym dniu nie zabrakło również byłych, zasłużonych dla Straży Miejskiej pracowników. Na wniosek komendanta Krzysztofa Paszyńskiego, strażnicy miejscy otrzymali z rąk Burmistrza Miasta awanse na wyższe stanowiska służbowe. Wyróżniono: zastępcę komendanta Piotra Demko, starszego inspektowa Pawła Sęka, inspektorów Aleksandra Mnicha i Dorotę Cząstkę, młodszych strażników Marka Buczka i Przemysława Ważnego oraz aplikantów Dawida Pelca, Dawida Hołotę i Bartłomieja Wróbla. Ponadto, „Złotą Odznaką za zasługi dla Miasta Jarosławia” pośmiertnie uhonorowano śp. Romana Tomaszewskiego. Odznaczenie za 26-letnią służbę, na ręce żony Katarzyny Tomaszewskiej, przekazali Burmistrz Miasta, Komendant jarosławskiej Straży Miejskiej oraz Wiceprzewodniczący Rady Miasta Jarosławia – Korneliusz Polit i Janusz Szkodny.

Za wsparcie i zasługi dla Straży Miejskiej pamiątkowe obrazy otrzymali: starosta jarosławski Kamil Dziukiewicz, byli komendanci formacji Andrzej Jędrejko i Bogusław Ryzner, komendant powiatowy Policji w Jarosławiu Jan Wojtowicz, dowódca 14 Dywizjon Artylerii Samobieżnej podpułkownik Dominik Gajur reprezentowany przez kapitana Dominika Kindlika, komendant Państwowej Straży Pożarnej Marek Ochenduszko, prezes PWiK Jarosław Piotr Kuchta oraz komendant Straży Miejskiej w Przeworsku Mariusz Curzytek.

 

DP/UM Jarosław

Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego w Piwodzie – Hutkach

Przez
geistchen
-
0

W Piwodzie – Hutkach znajdziemy interesujący obiekt małej architektury sakralnej. Przy głównej drodze stoi murowana kaplica, a obok niej pomnik papieża św. Jana Pawła II. Powstała w latach 90- tych ubiegłego wieku. Znajduje się jednak na placu drewnianej kaplicy, powstałej w czasach zaborów, która nie przetrwała do naszych czasów. – Stała tutaj stara, drewniana kaplica z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej. Były też w niej drewniane figury św. Jana i św. Antoniego. Kaplica ustawiona była wejściem do drogi bocznej. Obok niej rosły dwa wielkie modrzewie. W czasie pewnej burzy jedno z drzew złamało się i zawaliło cały dach. Kaplica była w złym stanie. Nie było już co remontować, był kiepski stelaż. Postanowiłem wybudować nową. Miałem pieniądze na materiał, mieszkańcy pomogli. Rozebrali starą kaplicę i powstała nowa. Było to w 1993 lub 1994 roku. Jest to kaplica Podwyższenia Krzyża i na to święto 14 września odbywa się w niej Msza Święta. Ołtarz zrobiłem własnoręcznie 3 lata temu. Cały wykonany jest z drewna. W tym roku kupiłem w Łowcach pasyjkę na krzyż w ołtarzu i figurki, które ustawione są przy nim. Jedna figurka przedstawia Matkę Boską, a druga św. Jana. W środku ołtarza jest obraz Pana Jezusa namalowany przez malarza z Jodłówki. Po bokach ołtarza ustawione są dwie duże figury. Po lewej stronie jest figura św. Józefa, którą kupił ksiądz proboszcz. Po prawej, odnowiona figura św. Antoniego ze starej kapliczki. Druga figura ze starej kapliczki została zniszczona. Jest tu też obraz Matki Bożej Częstochowskiej, który kupiła Maria Mil z pięćdziesiąt lat temu do drewnianej kapliczki oraz obraz Serce Jezusa i Serce Matki Bożej. Pomnik papieża Jana Pawła II, który stoi przed kaplicą powstał później niż sama kaplica. Mieszkańcy składali się na figurę. Szukałem kamienia, by ją postawić na czymś solidnym. Znalazłem odpowiedni, ale ważył tak dużo, że był stawiany dźwigiem. Częściowo jest zabetonowany. Poświęcenie pomnika odbyło się 14 września 2006 roku, o czym świadczy pamiątkowa tablica. Myślę, że ta kaplica i pomnik przetrwa dla przyszłych pokoleń – mówi Edward Wałczyk, mieszkaniec Piwody.

 

Marcin Sobczak

O flizach, które połączyły Sieniawę, Jarosław i Warszawę

Przez
geistchen
-
0

Pod czujnym okiem profesora z Pracowni Konserwacji i Restauracji Ceramiki warszawskiej ASP swój dawny blask i walory estetyczne odzyskują kolejne obiekty z kolekcji jarosławskiego Muzeum, pierwotnie pochodzących najprawdopodobniej z pałacu w Sieniawie.

 

Jak podkreśla Adriana Pobuta, główny inwentaryzator Muzeum w Jarosławiu, by obiekt ze zbiorów Muzeum mógł trafić do konserwacji, trzeba się sporo napracować – od wykonania szczegółowych fotografii, opisu stanu zachowania, określenia głównych problemów konserwatorskich, po stworzenie, przedyskutowanie i akceptację programu prac, skonstruowanie i podpisanie umowy, spisanie protokołów i wreszcie (niełatwy czasem) transport obiektów. Cała ta gra jest jednak zdecydowanie warta świeczki, o czym świadczyć może choćby wieloletnia współpraca Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie, która znowu owocuje kolejnymi już obiektami, które odzyskują swój blask i walory estetyczne. Pod czujnym okiem prof. dr. hab. Jacka Martusewicza z Pracowni Konserwacji i Restauracji Ceramiki warszawskiej ASP prace konserwatorskie i restauratorskie tym razem przeprowadzono m.in. przy czterdziestu trzech flizach holenderskich z kolekcji Muzeum, pierwotnie pochodzących najprawdopodobniej z pałacu w Sieniawie. Po zakończeniu prac większość flizów została umieszczona w panelach ekspozycyjnych, dzięki czemu już niedługo będzie je można podziwiać w jarosławskim muzeum. Flizy zostały pogrupowane ze względu na motyw przewodni (jeźdźcy, jeźdźcy w strojach orientalizujących, landschap op land), technikę wykonania zdobień (manganowe, kobaltowe) oraz czas powstania (XVII i XVIII wiek). Zabiegom konserwatorskim poddano także kafle piecowe (m.in. renesansowe, datowane na XVI w.) pochodzące z wykopalisk na terenie Jarosławia oraz niewielki, aczkolwiek efektowny gliniany garnuszek. Niezwykle dekoracyjne obiekty wrócą wkrótce na ekspozycję opowiadającą o Złotym Wieku miasta.

– Efekty współpracy Muzeum z Akademią to nie tylko poddane konserwacji muzealia. To także prześwietlenia, analizy i badania mikrochemiczne (czasem potwierdzające technikę wykonania i datowanie, a czasem zmieniające zupełnie naszą wiedzę o obiektach), to komisje konserwatorskie, w trakcie których dyskutujemy nad możliwymi rozwiązaniami i możemy obserwować przebieg kolejnych etapów konserwacji, wreszcie to powstanie dokładnej dokumentacji opisowej, rysunkowej i fotograficznej obiektów. Ta niebagatelna wartość dodana całego procesu to powód, dla którego zdecydowanie nie zatrzymujemy się w naszych wspólnych działaniach i już dziś możemy się pochwalić, że tuż przed początkiem roku akademickiego kolejne obiekty ze zbiorów Muzeum trafiły do pracowni na warszawskiej uczelni. Nie możemy doczekać się efektów prac konserwatorskich – dodaje na zakończenie A. Pobuta.

 

DP/fot. arch. muzeum

 

 

Rajd Rowerowy

Przez
geistchen
-
0

Za nami wyjątkowa, dziesiąta edycja Rajdu Rowerowego, zorganizowanego przez Środowiskowy Dom Samopomocy w Jarosławiu, działający przy Polskim Stowarzyszeniu na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną (PSONI) Koło w Jarosławiu.

 

W tegorocznej trasie z Jarosławia do Radawy udział wzięło blisko 180 rowerzystów. Pełni energii uczestnicy sprawnie pokonali dystans, by spotkać się na mecie w Gminnym Ośrodku Wypoczynku i Rekreacji w Radawie, gdzie łącznie świętowało prawie 370 osób. Wydarzenie odbyło się pod patronatem Wójta Gminy Wiązownica Krzysztofa Strenta.

 

Red.

 

1...181920...538Strona 19 z 538
© Wydawnictwo Jarosławskie 2026