„Wyliczanki księżnej Anki” to książka edukacyjna wydana przez Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich wspólnie z Powiatem Jarosławskim, która właśnie wróciła z wyróżnieniem z gali finałowej konkursu na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2025.

Wydarzenie odbyło się w Dworze Artusa w Gdańsku i uczestniczyli w nim przedstawiciele nominowanych projektów, wyłonionych spośród 170 zgłoszonych do tegorocznego konkursu. Sybilla to najważniejsza i najbardziej prestiżowa nagroda muzealna w Polsce, dlatego już sama nominacja do finału jest sporym sukcesem. W tym roku takową otrzymała publikacja pt. „Wyliczanki księżnej Anki”, wydana przez Muzeum w Jarosławiu Kamienicę Orsettich. W finale znalazło się zaledwie 17 muzeów, w większości narodowych lub potentatów w swoich dziedzinach (m.in. z Krakowa, Poznania, Lublina) W tym zacnym gronie znalazło się jarosławskie muzeum – jako jedyne symbolicznie reprezentujące całe Podkarpacie. Statuetki Sybilli były wręczane w kilku konkursowych kategoriach – „Wyliczanki…” zostały uhonorowane wyróżnieniem w kategorii „Edukacja”.

O czym są „Wyliczanki…”?

Celem książki jest „zaprzyjaźnienie” czytelników z historią Jarosławia i stwarzanie okazji do pozytywnej identyfikacji z tym miejscem na ziemi. Pomysłodawcą dzieła i autorem tekstów jest Piotr Kaplita – kierownik działu Edukacji i Upowszechniania jarosławskiego muzeum. Ilustracje wykonała Magdalena Trojnar.

– Książka zawiera napisane współcześnie, choć w ścisłym dialogu z kanonem wyliczanek polskich, wierszyki. Ukryło się w nich mnóstwo postaci i wydarzeń tworzących chwalebną, ale też tragiczną przeszłość Jarosławia. Oprócz faktów, znajduje się w nich też – jak to w wyliczankach bywa – wiele tajemniczych słów, będących świadkami dawnych czasów. Każda wyliczanka posiada zatem, napisany lekko, komentarz, który wyjaśnia niektóre konteksty – wyjaśnia autor i dodaje, że książka jest realizacją znanego konceptu nauki przez zabawę i może służyć jako alternatywne narzędzie edukacyjne. Nie tylko w wymiarze czytelniczym. Jak? Jak najprościej.

– Wystarczy zagrać z dziećmi w jakąkolwiek grę, przy której wyliczanka może się przydać. Wierszyki tego typu, dzięki swym rytmom czy abstrakcyjnemu humorowi, łatwo zapadają w pamięć. Po zabawie wystarczy jedynie napomknąć o znajdujących się w niej odniesieniach historycznych (lub nawet pominąć ten aspekt i wrócić do niego po dłuższym czasie!). Dzięki temu „księżna Anna” i inne postacie i wydarzenia „zadomowiają się” w świadomości dzieci. Walorem tego prostego pomysłu jest wykorzystanie siły tradycji ustnej, która od wielu pokoleń przenosi przez podwórka teksty wierszyków, które poddawane są niezliczonym wariacjom i przeinaczeniom. Niezmienne pozostają specyficzne melodyjki, rytmy, sposoby skandowania. W połączeniu z rymami daje to rezultat w postaci doskonałego narzędzia – tłumaczy P. Kaplita.

DP/Muzeum Kamienica Orsettich