Przy drodze, za miejscowym kościołem, na prywatnej posesji stoi drewniany krzyż. Nie jest on zabytkowy, choć historia zwazana z postawieniem krzyża na tej działce ma ponad wiek. – Pierwszy krzyż nie dotrwał do naszych czasów. Powstał ponad 100 lat temu, a ufundował go mój dziadek, który nazywał się Jan Buczek. Po drugiej stronie, na dole mieszkał dziadka stryj. Był on kawalerem. Wiem, że ciężko chorował. Podarował dziadkowi ziemię, na której znajduje się krzyż w zamian za dochowanie do śmierci. Tak też się stało. Potem dziadek wcielony został do wojska austryjackiego i służył w nim 6 lat. Gdy wrócił, ożenił się z moją babcią. Mieszkali po drugiej stronie. Urodził im się chłopczyk, który niestety po jakimś czasie zmarł. Dziadek postanowił wybudować się na tej działce. Był tutaj wielki staw. Nawoził ziemię i wyrównał teren. Dom, który wybudował był drewniany, lepiony gliną. Zbierali mech by utykać ściany. Była też tu studnia. Tutaj urodziła się moja mama w 1922 roku i krzyż już wtedy był. Prawdopodobnie powstał on jako pamiątka w zwiazku ze śmiercią dziadka synka. Mógł też powstać po prostu z pobożnosci. Dziadek był bogaty, a bogaci ludzie w tamtych czasach stawiali krzyże na swoim terenie. Pierwotny krzyż, jak ten dzisiejszy też był drewniany. Był jednak w innym miejscu. Znajdował się w rogu działki, kilka metrów od obecnego. Z czasem niszczał, gnił od spodu. Tata postanowił postawić nowy. Krzyż wykonał sąsiad. Ten, który jest teraz to już trzeci. Około 10 lat temu zrobił go mój szwagier z Rzeszowa. Jest to dębowy krzyż. Pokryty został blachą od góry. Wizerunek Chrystusa ukrzyżowanego, który się na nim znajduje siostra dostała od koleżanki – opowiada Agnieszka Wąsowska, mieszkanka Warszawy. Drewniany, przydrożny krzyż, trzeci z kolei, przypomina o rodzinnej historii i o dawnych mieszkańcach tej wioski.

Marcin Sobczak

Leszek Smoczkiewicz urodził się w Równem na Wołyniu w 1931 roku. Wychowywał się w rodzinie o tradycjach niepodległościowych. Ojciec walczył w Legionach, w obronie Lwowa oraz w wojnie polsko – bolszewickiej 1920 roku. W roku 1935 został wybrany posłem na Sejm, w 1940 roku aresztowany przez NKWD, zginął w Charkowie.

Leszek Smoczkiewicz do szkoły powszechnej uczęszczał we Lwowie, a w 1944 roku wraz z matką przeniósł się do Jarosławia. W 1945 roku rozpoczął studia geograficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które z powodów zdrowotnych przerwał, ukończył je w Toruniu na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. W latach 1956-1958 pracował w Urzędzie Wojewódzkim w Rzeszowie w Wydziale Kultury. Następnie był adiunktem w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Prowadził badania, dotyczące budownictwa ludowego, obrzędowości i folkloru.

W Jarosławiu w 1968 roku objął stanowisko kierownika Muzeum, które sprawował do chwili przejścia na emeryturę w 1982 roku. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu uratował wiele dokumentów, fotografii i pamiątek historycznych oraz zebrał i naukowo opracował liczne materiały archiwalne. Szczególnie interesował się historią i ochroną zabytków miasta. Dzięki niemu została odnaleziona wcześniej ukryta pamiątkowa płyta z Pomnika Niepodległości, ufundowanego w 20 rocznicę wymarszu ochotniczego oddziału jarosławian do Legionów. Szczególnie związał się ze Stowarzyszeniem Miłośników Jarosławia, w którym był członkiem Zarządu. Był współredaktorem Roczników, wydawanych przez SMJ i Honorowym Członkiem tego Stowarzyszenia. Starał się odnaleźć ślady domniemanego grobu hetmana Jana Karola Chodkiewicza, pochowanego prawdopodobnie na terenie Opactwa Sióstr Benedyktynek w Jarosławiu. Jednak poszukiwania nie dały pozytywnego rezultatu. Współpracował z Hufcem Harcerskim, w którym podjął się uporządkowania archiwum, niestety w trakcie tej pracy zmarł.

Obecnie Leszek Smoczkiewicz   jest osobą zapomnianą, ale niewątpliwie zasługuje na pamięć mieszkańców Jarosławia.

Jarosławskie Stowarzyszenie „Ocalić Przeszłość dla Przyszłości”