Pamięć o przeszłości jest bardzo ważna. Materialne ślady przeszłości niekiedy znikają bezpowrotnie, a przecież są częścią naszej historii i kultury. Mieszkańcy Miękisza Nowego doskonale zdają sobie z tego sprawę. Zabytkowa kapliczka, która znajduje się na terenie wsi jest nie tylko zadbana, ale też została gruntownie odnowiona. Stoi przy głównej drodze, jest ogrodzona, a jej obejście wyłożone jest kostką brukową. To kapliczka typu domkowego. Po jej bokach znajdują się pilastry, a pod dachem posiada wydatny gzyms. Jej górną część stanowi blaszana kopuła zwieńczona krzyżem grekokatolickim. Swoim wyglądem przypomina wieżę cerkiewną. W bocznych elewacjach kapliczki mieszczą się półkoliste okna. We wnętrzu, za przeszklonymi drzwiami na ołtarzu ustawiona jest figura Matki Bożej Królowej Polski z dzieciątkiem Jezus. – To piękna, wiekowa kapliczka. Ufundował ją bogaty gospodarz, który nazywał się Stepanko. Był on grekokatolikiem. Kiedyś we wsi przeważali grekokatolicy, była też cerkiew. W kapliczce znajdowała się ikona, ale została skradziona. Kilka lat temu wykonaliśmy w czynie społecznym gruntowny remont kapliczki. Mieszkańcy złożyli się na ten cel, a największym sponsorem remontu był Władysław Fedan z Tuchli. Wymieniony został dach, położona została kostka. Blacha, która znajduje się na dachu to blacha tytan cynk, taka jaką kryją kościoły. W środku daliśmy nowy ołtarz oraz położyliśmy płytki. Do kapliczki zakupiliśmy figurkę Matki Bożej Królowej Polski z dzieciątkiem w Nowej Soli. Dzięki remontowi przetrwa dla następnych pokoleń. Dodam, że w ostatnim czasie też odmalowaliśmy tę kapliczkę. Mieszkam blisko, opiekuję się nią. Żona sprzata w środku, przynosi kwiaty. Sąsiad Zbigniew Pacion kosi przy niej trawę – mówi Józef Kurdybacha, sołtys Miękisza Nowego.

Kapliczka prezentuje się pięknie, a mieszkańcy wioski mogą być dumni z niej i z siebie.

Marcin Sobczak

Kontynuując cykl postów prezentujących eksponaty znajdujące się na wystawie „Dziedzictwo przeworskich Bożogrobców” (wystawę obejrzeć można do 30 listopada), poniżej przedstawiamy dzieła, będące świadectwem magnackiej kultury funeralnej, a związane z dobrodziejami przeworskiego konwentu Kanoników Regularnych Grobu Bożego.

Sarmacki pogrzeb miał odzwierciedlać sarmackie życie – pełne przepychu, wystawne i wywołujące na obserwatorach głębokie wrażenia. Trwająca niekiedy wiele dni ceremonia przybierała postać widowiska, idealnie wpisującego się w barokową pobożność, które miało z jednej strony sławić zmarłego, a z drugiej przypominać zebranym o nieuchronności śmierci. W świątyni wznoszono tzw. castrum doloris (twierdzę boleści), przybierające postać rozbudowanego katafalku.

Do krótszego boku trumny przytwierdzano portret przedstawiający zmarłego. Zwracano uwagę, aby ukazać daną osobę w sposób realistyczny, bez upiększeń, spoglądającą na widza. Czyniono tak, aby zaakcentować rzeczywistą obecność zmarłego wśród żałobników. Tworzenie portretów trumiennych uznaje się za zjawisko właściwe kulturze sarmackiej, unikatowe na skalę światową.

Jedyne zachowane na terenie Przeworska portrety trumienne przedstawiają Józefa i Teresę Lubomirskich, właścicieli Przeworska w 1. poł. XVIII w., spoczywających pod Kaplicą Grobu Bożego.

Józef Lubomirski (ok. 1685-1732) urodził się jako trzeci syn Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, marszałka wielkiego koronnego, i Elżbiety z Denhoffów. Po śmierci rodziców w 1702 r. przypadł mu dział majątkowy obejmujący dobra przeworskie. Pierwsze małżeństwo Józefa, zakończone przedwczesną śmiercią żony, Katarzyny z Bełżeckich, zmarłej prawdopodobnie w połogu ok. 1713 r., nie miało tak mocnego aspektu politycznego, jak drugie, zawarte z Teresą Mniszchówną. Możny teść miał zagwarantować Lubomirskiemu dochodowe urzędy, a zięć odwdzięczyć się aktywnością polityczną na korzyść środowiska związanego z Mniszchami. Józef nie spełnił pokładanych w nim nadziei, mimo mianowania starostą cieszkowskim (1720 r.), a następnie wojewodą czernihowskim (1726 r.), skupił się bowiem na zarządzaniu posiadanym majątkiem.

Teresa Lubomirska (1693-1746) przyszła na świat jako córka Józefa Wandalina Mniszcha, marszałka wielkiego koronnego, i Eleonory Ogińskiej. Urodziła Lubomirskiemu dwóch synów – Antoniego (1718-1782), późniejszego właściciela Przeworska, i Stanisława (1720-1783), marszałka wielkiego koronnego, pana na Łańcucie, oraz córkę Annę (1717-1763) wydaną następnie za Wacława Rzewuskiego, hetmana wielkiego koronnego.

Portretom trumiennym Lubomirskich nadano typowy dla tego rodzaju dzieł kształt sześciokąta o wymiarach 43 x 57 cm. Malowane na blasze miedzianej, na odwrocie zaopatrzone zostały w napisy informujące o tożsamości sportretowanych.

Szymon Wilk