Strona główna Blog Strona 147

Debatowali o przyszłości

0

24 marca w Urzędzie Gminy Przeworsk odbyła się debata pt. ,,Podkarpackie rozmowy. Jaka jest przyszłość powiatu przeworskiego”. Organizatorem spotkania była Fundacja Misji Obywatelskiej na czele z jej prezesem, Adamem Porębą. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Wójt Gminy Przeworsk, Daniel Krawiec.

 

Wśród zaproszonych gości znaleźli się: minister Funduszy i Polityki Regionalnej Małgorzata Jarosińska – Jedynak, p.o. dziekana Wyższej Szkoły Społeczno – Gospodarczej w Przeworsku Waldemar Włoch, przedstawiciel Starostwa Powiatowego Mirosław Hajnosz, przedsiębiorca oraz Prezez OSP Urzejowice Rafał Sikora. Obecni byli również przedstawiciele ZUS, KRUS, Ośrodka Doradztwa Rolniczego, ARiMR, samorządowcy, pracownicy Urzędu Gminy Przeworsk i mieszkańcy powiatu przeworskiego. Podczas dyskusji skierowano pytania do przedstawicieli władzy, co się zmieniło w społeczności lokalnej i co chcieliby zmienić w przyszłości. Wśród poruszanych tematów były m.in. rolnictwo, szkolnictwo branżowe, gospodarka bieżąca, oraz pozyskiwanie funduszy unijnych dla rozwoju organizacji pozarządowych.

DB

 

 

 

 

 

Pieśni pasyjne rozbrzmiewały

0

Chór Akademicki Uniwersytetu Rzeszowskiego zajął I miejsce podczas XV Podkarpackiego Przeglądu Chórów w Radymnie. Wydarzenie odbyło się w sobotę, 25 marca w Kościele pw. św. Wawrzyńca i zgromadziło chóry z całego regionu.

 

II miejsce przypadło Chórowi Deo Cantamus z Tuczemp, który prowadzi Dominika Godzień, a III miejsca jury nie przyznało. Występy oceniało jury w składzie Agnieszka Tyrawska-Kopeć (Teatr Muzyczny w Lublinie), Paweł Bazan (Polski Związek Chórów i Orkiestr Oddział w Rzeszowie) oraz Dominik Lasota (Instytut Muzyki Uniwersytetu Rzeszowskiego),

W przeglądzie wystąpił również: Chór Cantus Niva, pod batutą Aleksandry Dyby, Chór mieszany Echo pod batutą Marioli Rabczak, Chór Deo Gloria pod batutą Andrzeja Mozgały oraz Chór Męski Gloria, dyrygowany przez Dominika Szlamę.

Podczas przeglądu jury przyznało również  nagrodę za najlepsze wykonanie utworu obowiązkowego „Wielbimy Krzyż” – D. Lasoty, którą otrzymał Chór Akademicki Uniwersytetu Rzeszowskiego pod dyrekcją Katarzyny Sobas.

Podczas przeglądu głos zabrali: Anna Huk, członkini zarządu województwa podkarpackiego, ks. Grzegorz Kowalczyk, proboszcz Parafii pw. św. Wawrzyńca, Dorota Gunia, dyrektor MOK w Radymnie, Zofia Kawałek, sekretarz Miasta Radymna oraz Janusz Czarski, dyrektor Centrum Kulturalnego w Przemyślu. Przegląd prowadziła Aleksandra Szot.

 

Opr. EK, fot. UM

 

Tajemnicze zatrzymania w jarosławskim starostwie

0

We wtorek, 21 marca rano w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w Jarosławiu pojawiło się 9 funkcjonariuszy z Komendy Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie. Policjanci zatrzymali trzy osoby zajmujące się rejestracją pojazdów. Przewieziono je do Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie. Po przesłuchaniach zostały zwolnione. Tego dnia zatrzymano w sumie 13 osób, w tym 2 Ukraińców. Sprawa dotyczy kradzionych samochodów.

 

Jak informuje prokurator Hanna Biernat – Łożańska, rzecznik prasowy Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie śledztwo w tej sprawie prowadzi Placówka Straży Granicznej w Medyce oraz Wydział w Przemyślu Zarządu w Rzeszowie Centralnego Biura Śledczego Policji. Nadzorowane przez prokuraturę postępowanie dotyczy przestępstw polegających na uzyskiwaniu pojazdów pochodzących z przestępstwa, ich ukrywaniu, a także posługiwaniem się fikcyjnymi dokumentami w celu ich legalizacji. Miała tego dokonywać międzynarodowa zorganizowana grupa przestępcza. Zatrzymań dokonano na terenie Jarosławia, Przemyśla, Tuczempów i Radymna oraz innych miejscowości na terenie Polski. Do prokuratury doprowadzono Krzysztofa B., Daniela S., Kamilę S., Mykolę K., Tarasa A., Tadeusza M., Grzegorza R., Przemysława S., Dawida H., Przemysława L., Anetę Ł., Monikę S. oraz Pawła B.

– Zatrzymanym w sprawie osobom w dniach 21 i 22 marca 2023 r. ogłoszono postanowienia o przedstawieniu zarzutów dotyczących: założenia i kierowania zorganizowaną międzynarodową grupą przestępczą, mającą na celu popełnianie przestępstw polegających na uzyskiwaniu pojazdów pochodzących z przestępstwa, ich ukrywaniu, a także posługiwaniem się fikcyjnymi dokumentami w celu ich legalizacji, a także udziału w tej grupie oraz nabycia, przechowywania, a także posługiwania się podrobionymi i przerobionymi dowodami rejestracyjnymi poprzez wprowadzenie w błąd pracowników wydziałów komunikacji na terenie całego kraju, wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w postaci polskich dowodów rejestracyjnych, a następnie pomocnictwa w zbyciu 51 pojazdów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego o łącznej wartości zgodnie z umowami 2 340 268 zł oraz szacowanej wartości 3 894 000 zł, stanowiących mienie znacznej wartości, czyniąc sobie z opisanego procederu stałe źródło dochodów – wymienia prokurator H. Biernat – Łożańska. Wśród zarzutów znalazły się także łapówki dla diagnostów za poświadczenie nieprawdy w badaniach 112 pojazdów, przyjęcie łapówki za poświadczenie o rzekomym badaniu, niedopełnienie obowiązków służbowych przez pracowników Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Jarosławiu w celu osiągnięcia korzyści osobistych, a także posłużenie się dowodem rejestracyjnym figurującym w bazie SIS II jako utracony i wyłudzenie dowodu rejestracyjnego.

Grupa miała głównie legalizować samochody skradzione we Włoszech. – Na wniosek prokuratora, Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniami z dnia 23 marca 2023 r. zastosował wobec sześciu podejrzanych środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. Wobec pozostałych siedmiu podejrzanych zastosowano środek zapobiegawczy o charakterze wolnościowym w postaci dozoru Policji połączonego z obowiązkiem stawiennictwa w miejscowo właściwej jednostce Policji – informuje rzecznik Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie, zaznaczając że sprawa ma charakter rozwojowy i niewykluczone są kolejne zatrzymania.

erka/Fot. BIOSG

Nowe oblicze starej szkoły

0

Zakończył się remont starej szkoły podstawowej w Zarzeczu. W odnowionym budynku znajdzie się Gminna Biblioteka oraz Centrum Kultury.

 

– Na parterze będą dwie sale konferencyjne, pracownia plastyczna, znajdzie się też wygłuszona sala do prób dla orkiestry, będą dwie klatki schodowe z windą, hol z szatnią i sanitariaty. Poddasze przeznaczone będzie na potrzeby biblioteki, m.in. pracownię multimedialną, naświetloną czytelnię, salę prób baletu oraz pomieszczenia biurowe i socjalne. Miejsce jest przystosowane w całości dla osób niepełnosprawnych – wymienia Tomasz Bury, wójt gminy Zarzecze. Wokół budynku wykonano też ogrodzenia, ciągi piesze i jezdne z miejscami postojowymi, nasadzeniami oraz elementami małej architektury. Koszt remontu wyniósł 4 278 212, 57 zł, z czego 2 943 694, 49 zł pochodziło ze środków unijnych. Wykonawcą inwestycji była firma Usługi Remontowo – Budowlane Grzegorz Pacuła.

 

DB

 

 

 

 

 

 

 

Nowy zabytek

0

Do grona jarosławskich zabytków dołączyła willa położona na rozwiedli ulic Jana Henryka Dąbrowskiego i Żeromskiego. Obiekt wyróżnia się doskonałą architekturą, w dodatku jest jednym z niewielu wysokiej klasy budynków mieszkalnych.

 

– Ta część Jarosławia rozbudowywała się na początku XX wieku oraz w okresie międzywojennym. Ze względu na usytuowanie oraz zastosowane formy architektoniczne budynek posiada wysokie walory poznawcze – informuje Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków. Jest to stosunkowo wczesny w zabudowie miasta przykład budynku o cechach modernistycznych. Uznaje się go za interesujący przejaw jednej z form ,,stylu dworkowego”. Willa stanowi wzór zamożnego domu miejskiego. – Bryłę willi urozmaicono niewielkimi alkierzykami w narożnikach elewacji frontowej oraz półokrągłym, dwukondygnacyjnym ryzalitem na jej osi, z przeszkloną werandą na parterze kryjącą główne wejście do budynku oraz zadaszonym tarasem na piętrze. Dekoracja elewacji ograniczona jest do minimum, składa się na nią: wysunięty cokół, proste parapety i gzymsy oraz tralkowa balustrada i okrągła, puklowana rozeta umieszczona na tarasie – czytamy na stronach WUOZ.

Nadmiar detalu tego obiektu ograniczony został do kilku prostych elementów, charakterystycznych dla okresu międzywojennego. Wnętrza willi posiadają tradycyjny układ jednak w elementach wyposażenia i wystroju dostrzegany jest wpływ modernizmu, czy styl art-deco.

DB

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Radny ma prawo ostrzej krytykować

0

Tak uznał Sąd Rejonowy w Jarosławiu nie znajdując znamion przestępstwa w wypowiedzi Andrzeja Wysockiego, radnego powiatu jarosławskiego pytającego na sesji, gdzie mają się leczyć mieszkańcy skoro powiatowy szpital pełni rolę covidowego. Zarzut, że taka wypowiedź może narazić na utratę zaufania skierował do sądu Piotr Pochopień, dyrektor Centrum Opieki Medycznej w Jarosławiu.

 

-Uważam, że radny ma prawo pytać o sprawy dotyczące funkcjonowania jednostek samorządowych i dlatego zabierałem głos w sprawach związanych z działaniem szpitala. Gdy moje pytanie spowodowało złożenie pozwu sądowego, a potem pojawił się w domu kurator w celu przeprowadzenia wywiadu społecznego, poczułem się tak, jakby ktoś dawał mi do zrozumienia, że powinienem cicho siedzieć. Że chcą mnie zakneblować, a przecież upominałem się tylko o mieszkańców powiatu. Dla mnie to obowiązek radnego – mówi Andrzej Wysocki, prezes Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Jarosławiu. – Sąd wyjaśnił sprawę jednoznacznie uznając, że moja wypowiedź mieści się w ramach debaty publicznej. Niesmak jednak pozostał. Tym bardziej, że samo posądzenie mogło wpłynąć na moją sytuację zawodową, a wyrok pozbawić pełnionej funkcji – dodaje.

 

O co poszło?

Podczas sesji Rady Powiatu Jarosławskiego zwołanej 24 listopada 2021 r. radny A. Wysocki zapytał. „Gdzie mieszkańcy powiatu nie chorujący na Covid tylko na inne schorzenia mają się leczyć. Z tego co wiem, to pani wojewoda nie zmusza nikogo do przekształcenia szpitala w całego covidowego. Jest to jednoosobowa decyzja dyrektora szpitala. Naprawdę, pan dyrektor jedną decyzją pozbawił 120 tysięcy osób opieki w nagłych schorzeniach. (…) Podjęcie takiej decyzji, to pozbawienie naszych mieszkańców, pacjentów, którzy chorują możliwości leczenia, gdzie mamy społeczeństwo”.

Ta wypowiedź została odczytana przez dyrektora COM jako pomówienie, które może poniżyć go w opinii publicznej, a także narazić na utratę zaufania potrzebnego przy pełnieniu funkcji. Wniósł więc pozew o zniesławienie.

 

Co na to Sąd?

Sąd Rejonowy w Jarosławiu na posiedzeniu odbytym 16 marca b.r. i prowadzonym przez sędzię Lucynę Zygmunt uznał, że nie doszło do zniesławienia. Sprawa została umorzona. Sąd uznając, że A. Wysocki rzeczywiście zadawał pytania związane ze szpitalem w formie przytoczonej w pozwie, badał czy radny przekroczył prawo do dozwolonej krytyki. – Spotkanie podczas Rady Powiatu jest miejscem debaty publicznej, zaś radny korzysta z wolności słowa, gwarancji swobody krytyki. Sąd podzielił pogląd, iż prawo do krytyki zostało wyrażone w ten sposób, że oskarżony Andrzej Wysocki poddał w wątpliwość prawidłowość zarządzania szpitalem w okolicznościach pandemii, kiedy to w odczuciu pacjentów nie mieli oni dostępu do bieżącej opieki szpitalnej pomimo tego, ” że szpital nie był szpitalem stricte covidowym”, było w granicy zagwarantowanego prawa do krytyki. W ocenie Sądu zarzuty oskarżonego Andrzeja Wysockiego wobec Piotra Pochopień nie były ukierunkowane na zniesławienie jego osoby, a już z pewnością nie przyświecał im taki cel – uzasadnia Sąd.

 

Pełnisz publiczne funkcje, to musisz liczyć się z krytyką

Z uzasadnienia Sądu Rejonowego w Jarosławiu powinna też skorzystać część osób pełniących funkcje publiczne. Szczególnie w tych jednostkach, gdzie emocje zaczynają brać górę nad merytorycznym podejściem.

– Przebieg sesji polega na wymianie i ścieraniu się różnych poglądów, w tym może pociągać za sobą krytykę osoby je wyrażającej, zważywszy w sytuacji, gdy dochodzi do wymiany zdań pomiędzy osobami reprezentującymi różne frakcje polityczne. Zarówno radny, jak i Dyrektor COM w Jarosławiu, muszą liczyć się z krytyką i negatywnymi wypowiedziami na swój temat, w tym także w Internecie – zauważa Sąd. A powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego zwraca uwagę, iż zakres wolności słowa w sferze życia publicznego musi być szerszy niż w sferze prywatnej, zaś osoby uczestniczące w życiu publicznym muszą liczyć się z krytyką, gdyż świadomie i w sposób nieunikniony wystawiają swe słowa i działania na reakcje społeczeństwa. Dodając, że krytyka jako wkład w formę debaty publicznej a zarazem kontrola osób sprawujących stanowiska publiczne jest niezbędna w demokratycznym państwie prawa.

Ostatecznie treść wypowiedzi A. Wysockiego nie może być, zdaniem Sądu oceniana w kategorii pomówienia oskarżyciela prywatnego, ponieważ stanowi wyraz przysługującego prawa do krytyki. – W niniejszej sprawie granice tego prawa nie zostały przekroczone – podsumowuje Sąd.

erka

 

 

 

Nagrodzeni w konkursie recytatorskim

0

W poniedziałek, 20 marca w Jarosławskim Ośrodku Kultury i Sztuki odbyła się XIV edycja Powiatowego Konkursu Recytatorskiego „Wiosna w sercu, wiosna wkoło”.

 

Na scenie wystąpiło 80 recytatorów reprezentujących 31 szkół podstawowych i placówek z terenu miasta i powiatu jarosławskiego, a także Lubaczowa, Przeworska i Przemyśla.

Uczestnicy konkursu z ogromnym zaangażowaniem oraz przejęciem wygłaszali najpiękniejsze polskie wiersze dawnych i współczesnych polskich poetów. Poziom tegorocznych wystąpień był wysoki i wyrównany. Niemniej jednak komisja postanowiła nagrodzić i wyróżnić 26 osób.

W kategorii klas 1-3 I miejsce zajęła Laura Koprowicz (kl.1, SP nr 6 w Jarosławiu), II miejsce ex aequo: Jakub Kornaga (kl. 3, SP nr 1 w Lubaczowie) oraz Weronika Plezia (kl. 2, SP w Ryszkowej Woli). Zaś III miejsce ex aequo zdobyły: Aleksandra Zięba (kl. 3, SP nr 1 w Przeworsku) oraz Marcela Pieczonka (kl.3, SP nr 1 w Pruchniku).

Wyróżnienia odebrali: Wiktoria Pękala (SP nr 6 w Jarosławiu), Michalina Luch (SP nr 1 w Przeworsku), Julia Kłak (SP w Szówsku), Antoni Wawrzeszek (SP w Zapałowie) oraz Zuzanna Wołoszyn (SP w Dobkowicach).

W kategorii klas 5-6 zwyciężyli: I miejsce – Filip Nazarewicz (kl. 6, SP nr 7 w Jarosławiu), II miejsce ex aequo – Szymon Danicki (kl. 6, SP nr 7 w Jarosławiu) oraz Nina Szymańska (kl. 4, SP Sióstr Niepokalanek w Jarosławiu), III miejsce ex aequo – Kaja Kijanka (kl. 4, SP w Łowcach) oraz Michał Weber (kl. 5, Miejski Dom Kultury w Lubaczowie).

Wyróżnienia otrzymali: Oliwia Walicka (SP nr 9 w Jarosławiu), Sławomir Świerk (SP nr 9 w Jarosławiu, Milena Bar (Stowarzyszenie przy Szkole Podstawowej nr 11 z Oddziałami Integracyjnymi „Razem Łatwiej”), Karolina Szlapańska (SP w Łowcach), Amelia Pierzchała (SP w Szówsku).

W kategorii klas 7-8 najlepsi byli: I miejsce – Anastazja Koprowicz (kl. 7, SP nr 6 w Jarosławiu), II miejsce – Jakub Wojciechowski (kl. 7, Miejski Dom Kultury w Lubaczowie), III miejsce – Daria Krajowska (kl. 7, SP nr 9 w Jarosławiu).

Wyróżnienia otrzymali: Aleksandra Słabak (SP w Radymnie), Julia Parkita (SP w Rozborzu Długim) oraz Fabian Lignowski (SP nr 15 w Przemyślu).

 

EK, fot. JOKiS

Dotacje przyznane i nic się nie robi

0
Tu ma kiedyś powstać rondo. Na razie jest za drogie.

Rok temu Jarosław dostał 23 miliony dotacji na realizacje trzech strategicznych zadań. Wsparcie pokrywało 94% kosztów tych inwestycji. Miasto miało dodać tylko 1,25 mln zł. Do dzisiaj żadna budowa nie ruszyła, a co gorsze okazuje się, że pomoc finansowa przyznana w ramach drugiej edycji Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych zamiast pokryć lwią część wydatków wystarczy na znacznie mniej.

 

O tym, że Jarosław pozyskał blisko 23 miliony złotych dofinansowania na realizację kilku kolejnych dużych inwestycji informował burmistrz Waldemar Paluch podczas briefingu nad Sanem w marcu ubiegłego roku. Towarzyszyła mu minister Anna Schmidt. Usłyszeliśmy wtedy, że ruszy budowa długo oczekiwanych, wymarzone przez mieszkańców bulwarów nad Sanem, przebudowa i remont ulicy bocznej do Pogodnej i ul. Letniej, a także przebudowa ulicy Tarnowskiego.

Dofinansowanie na Bulwary nad Sanem wyniosło 6 mln 460 tys. złotych, przy całkowitej wartości inwestycji na poziomie 7 mln 178 tys. złotych. Na przebudowę ul. Jana Tarnowskiego i uporządkowanie gospodarki ściekowej miasto dostało 13 mln 613 tys. złotych, przy całkowitych kosztach szacowanych na 14 mln 330 tys. złotych. Budowa bocznej ulicy Pogodnej i ul. Letniej miała kosztowac 2 mln 953 tys. złotych. Tu dofinansowanie wyniosło 2 mln 805 tys. złotych.

– Łącznie trzy inwestycje opiewają na 24,5 mln zł, a dofinansowanie to kwota 22 mln 800 tys. zł, co stanowi około 94 procent dofinansowania – podkreślał przed rokiem burmistrz Jarosławia, dziękując minister A. Schmidt za wkład w pozyskanie środków na rozwój infrastruktury.

 

Za bardzo podrożały

– Wszystkie trzy inwestycje są na etapie wyłanienia wykonawców w postępowaniach przetargowych. Niestety, biorąc pod uwagę znaczący wzrost cen spowodowany najwyższą od 25 lat inflacją, zainteresowane wykonawstwem firmy składają oferty z dużo wyższą kwotą, niż ta zaplanowana w budżecie, oparta na kosztorysie inwestorskim. Przetarg na budowę Bulwarów nad Sanem ogłaszany był i unieważniany z tego powodu 2 razy, obecnie ogłoszony jest po raz trzeci, przetarg na realizację ul. Bocznej Pogodnej i Letniej ogłaszany i unieważniany był z tego powodu już 3 razy i obecnie trwa 4 postępowanie przetargowe na tę inwestycję, zaś przetarg na przebudowę ul. Tarnowskiego ogłoszony i unieważniony był raz – wyjaśnia Iga Kmiecik, rzecznik prasowy Burmistrza Jarosławia.

Mieszkańcy Jarosławia, którzy wiosną ubiegłego roku spodziewali się, że niedługo ruszy budowa bulwarów i przebudowa ulic muszą poczekać. Na razie ogłaszane są kolejne przetargi, które też generują koszty. Władze Jarosławia liczyły, że wybudują niemal wszystko za dotacyjne pieniądze, a może się okazać, że wystarczy ich tylko na połowę, zamiast na 94%.

erka

 

 

Kalendarz patronów wielkopostnych i wielkanocnych

0

Kolejny artykuł z cyklu tematyki wielkopostnej i wielkanocnej regionu przeworskiego, prezentowany w ramach zadania: „Od Wstępnej Środy do Zielonych Świątek – obrzędowość wiosenna regionu przeworskiego”, realizowanego przez Muzeum w Przeworsku. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

 

Okres kalendarzowy Wielkiego Postu i Wielkanocy pokrywający się z okresem wegetacji, obfituje we wspomnienia patronów wyznaczających terminy prac rolniczych oraz traktowanych jako istotne dni, ze względu na prognozowanie pogody. W regionie przeworskim znanych jest bardzo wiele przysłów zawierających obserwacje i wnioski płynące z wielkowiekowego tradycyjnego obcowania mieszkańców wsi z przyrodą. Patroni: Józef, Kazimierz, Stanisław, Wojciech, Zofia to zarazem Święci bardzo popularni na wsi, cieszący się kultem, co przekładało się też na nadawane na chrzcie imiona.

24 lutego – wspomnienie św. Macieja przypada na moment przyrodniczego przełomu, mogący przerodzić się w przedwiośnie, bądź rozwinąć w trwającą zimę: „Święty Maciej zimę traci albo ją bogaci”.

4 marca – dzień św. Kazimierza. Słoneczny początek marca wskazywał na urodzajny i pogodny rok: „Jak Kazimierz pogodny, będzie rok urodny”; „Jak na Kazimierza pogoda, to na ziemniaki uroda”. W tym okresie dostrzegano budzenie się przyrody do życia i korzystano z pierwszych symptomów wiosny: „Na świętego Kazimierza wyjdzie skowronek spod pierza”.

12 marca – św. Grzegorza. To czas tajania śniegu i zbliżania się prawdziwej wiosny, co wyrażało przysłowie: „Na Grzegorza pójdzie zima do morza”. W tym dniu wysiewano rozsadę kapusty, co miało wpłynąć na dorodne plony.

19 marca – św. Józefa. Mógł to być już właściwy początek wczesnej wiosny, dzień ten prognozował również pogodę na czas wiosny i idące za tym, odpowiednie zabiegi rolnicze: „Święty Józef kiwnie brodą, zima idzie na dół z wodą”. Przysłowie „Oblubieniec śniegi zmiecie, na Maruchnę pierwsze kwiecie” zapowiadało stopnienie śniegu 19 marca i rozkwitnięcie kwiatów tydzień później na Zwiastowanie Pańskie. „Na świętego Józefa jak chmarki, to z ziemniakami na górki” – deszcz na św. Józefa zapowiadał mokry rok, dlatego należało sadzić ziemniaki na polach wyżej położonych. Jeżeli na polach nie zalegał śnieg, był to czas siania   jarego owsa. Jeśli pszczoły wyleciały z ula przed dniem św. Józefa, prognozowało to o deszczowym roku, co potwierdza przysłowie związane ze świętem Zwiastowania:

‘Przed Zwiastowaniem rusza się pszczoła, mokrą wiosnę przywoła”.

25 marca – Zwiastowanie Najświętszej Maryi Pannie. Dzień przypadający na okres równonocy wiosennej, wróżył pogodę na Wielkanoc oraz stanowił ostateczny wstęp do wiosny astronomicznej i kalendarzowej. Powszechnie znane jest przysłowie: „Jakie Zwiastowanie, takie Zmartwychwstanie”. Termin ten związany był z przylotem ptaków, gniazdowaniem, składaniem i wysiadywaniem jaj: „Na Zwiastowanie przybywaj bocianie”.

23 kwietnia – św. Wojciecha i św. Jerzego. Dzień ten, przypadający miesiąc po równonocy wiosennej, uważano za pełnię przyrodniczej wiosny, możliwość rozpoczęcia wypasu bydła i prac polowych. Aleksander Saloni wspomina o oprowadzaniu bydła po granicach pól w tym dniu, co ma wpływać na obfitość podoju i wydajność masła. „Na świętego Wojciecha będzie w polu pociecha”. „Na świętego Wojciecha to wrona się w zbożu schowa” – termin ten wskazywał, że ozime zboże, pszenica i żyto urosło już co najmniej na wysokość większego ptaka, jakim była wrona. Podobne znaczenie miało przysłowie: „Jak święty Jerzy schowa bronę w życie, to zboża będzie obficie”. Był to również ogólnie przyjęty termin sadzenia grochu. W Sieteszy zrywano kwitnące w tym czasie kwiaty „wojcieszki”, które dawano krowie, żeby się dobrze doiła.

Obserwowano i przywiązywano wagę do pierwszych wiosennych grzmotów, burz, które gwarantowały stabilną pogodę do końca wiosny, bez przymrozków: „Grzmot w kwietniu dobra nowina już szron liści nie pościna”.

25 kwietnia – św. Marka. Prognozowano w tym dniu pogodę: „Dyszcz na święty Marek ziemia uschnie na skwarek”. „Na święty Marek pogoda, na największej górze będzie woda”; „Gdy na Marka dogrzewa, zwykle potem ulewa”. Do tego dnia należało zakończyć siew zbóż jarych, owsa i jęczmienia, następowała zaś stosowna pora na sianie gryki: „Na świętego Marka, późny owies rychła tatarka”.

Od 1 maja do połowy miesiąca sadzono ziemniaki, wysiewano buraki pastewne. Z Wolicy pochodzi przekaz o starym zabiegu magii wegetacyjnej: „Jak się sadziło ziemniaki, to trzeba było kogoś przewrócić, jakiegoś wielkiego chłopa, tęższą kobietę, bo będą wielkie ziemniaki”. Kiedy minęły dni – wspomnienia tzw. „zimnych ogrodników” – świętych: Pankracego, Serwacego i Bonifacego (12, 13, 14 maja) i dzień św. Zofii nazywany zimną Zośką – 15 maja, przystępowano do siewu jarzyn. W tym okresie rozwijały się kłosy zbóż: „Święta Zofija kłóska rozwija”. Jak podsumowuje pogodę majową Anna Kulas z Sieteszy: „Każdy czekał, żeby ogrodniki minęły, a czasem na ogrodników było ciepło, a potem dalej było zimno”. Co z kolei potwierdza przysłowie związane z przypadającym 50 dni po Wielkanocy – świętem Zesłania Ducha Świętego: „Do Świętego Ducha nie zdejmuj kożucha, a po Świętym Duchu chodź dalej w kożuchu”.

 

Katarzyna Ignas

Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy

Fot. Wizerunki świętych na oleodrukach z kolekcji Dariusza Zygmunta.

 

Kapliczka Matki Bożej Bolesnej w Dębowie

0

Jadąc przez Dębów zauważymy kilka interesujących przydrożnych kapliczek. Jedną z nich jest kapliczka Matki Bożej Bolesnej. Znajduje się na prywatnej posesji, przy głównej drodze, praktycznie naprzeciw miejscowego kościoła. Jest to murowana kapliczka typu wnękowego. W jej dolnej części przytwierdzona jest marmurowa tablica, która dostarcza ważnych informacji. Czytamy: „Matko Bolesna czuwaj nad nami – WYBUDOWANA 1961r. REMONT 2007 r.”. Nie ma niestety informacji odnośnie fundatora. W głównej części kapliczki, w przeszklonej z trzech stron wnęce znajduje się pięknie wykonana figura Matki Bożej Bolesnej. Patrząc na ten wizerunek widzimy miecze, które przebijają jej serce. To Siedem Boleści Maryi pokazywuje etapy cierpienia, jakiego doświadczyła. Są to: Proroctwo Symeona: „A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu”. (Łk 2, 35), Ucieczka do Egiptu, Zgubienie Jezusa, Spotkanie z Jezusem na Drodze Krzyżowej, Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa, Zdjęcie Jezusa z krzyża, Złożenie Jezusa do grobu. Figura ta z pewnoscią nie została wybrana przypadkowo do kapliczki. Warto zwrócić uwagę na samą wnękę. Figura ustawiona jest na tle gwieździstego nieba, wykonanego na tylnej ściance kapliczki, co daje oryginalny efekt. We wnęce nie brakuje kolorowych kwiatów. Obiekt posiada czterospadowy, blaszany daszek, który zwieńczony został ażurowym krzyżem. Jaka jest historia tej kapliczki? – W tym miejscu mieszkała osoba samotna, nie miała dzieci, najbliższej rodziny. Nazywała się Zofia Markowska. Pracowała u sióstr zakonnych w Przeworsku. Była bardzo pobożną osobą. Kapliczka na działce tej pani została zbudowana w tym samy roku i przez tych samych murarzy, co kapliczka Matki Bożej Niepokalanie Poczętej, która znajduje się nieopodal po drugiej stronie drogi, na mojej posesji. Było to w 1961 roku, a zbudowali ją murarze z Gaci – bracia Wyczarscy – mówi pani Krystyna z Dębowa.

 

Marcin Sobczak