Niedawno, 29 kwietnia, obchodziliśmy Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego w czasie II wojny światowej, kiedy życie straciło ok. 3000 polskich księży, co stanowiło ok. 20% ogółu przedwojennego duchowieństwa. Wspólnie z przeworskim Muzeum prezentujemy sylwetki kapłanów-męczenników, związanych z przeworskimi kościołami św. Barbary, Ducha Świętego i Matki Bożej Śnieżnej.

Błogosławiony o. Anastazy Pankiewicz OFM (9 VII 1882, Nagórzany – 20 V 1942, Hartheim) – bernardyn, do zakonu wstąpił w 1900 r., śluby wieczyste złożył w 1904 r., a święcenia kapłańskie przyjął w 1906 r.; pracował m.in. jako wikariusz klasztoru w Przeworsku (1912) i gwardian klasztoru w Krakowie (1919-1930); inicjator powstania klasztoru bernardynów Łodzi z kościołem pw. św. Elżbiety Węgierskiej i Ogólnokształcącym Gimnazjum Męskim (1930-1941); aresztowany przez Niemców w X 1941 r., więzień obozów w Konstantynowie Łódzkim i Dachau, zmarł 20 V 1942 r. wykrwawiwszy się po obcięciu dłoni (stracił je, pomagając współwięźniowi wsiąść do samochodu); beatyfikowany przez św. Jana Pawła II w grupie 108 polskich męczenników 13 VI 1999 r.

Sługa Boży ks. Stanisław Kołodziej (1 II 1907, Bączal Górny – 17 XII 1942, KL Dachau) – kapłan diecezji przemyskiej, święcenia przyjął w 1932 r., w parafii pw. Ducha Świętego w Przeworsku pracował w latach 1938-1939 jako wikariusz, znalazł się w grupie przedstawicieli inteligencji przeworskiej internowanych 3 XI 1939 r., wraz z którymi trafił do więzienia w Rzeszowie; następnie powierzono mu funkcję proboszcza w Kobylanach, gdzie 15 II 1941 r. w wyniku donosu ukraińskich nacjonalistów został aresztowany przez Niemców i osadzony w więzieniu w Jaśle, a następnie w Krakowie, skąd 5 IV 1941 r. został przewieziony do obozu Auschwitz, a 5 V 1941 r. skierowano go do obozu Dachau. Stał się ofiarą eksperymentów medycznych, co w połączeniu z ogólnym wycieńczeniem przyczyniło się do zgonu 17 XII 1942 r. Trwa jego proces beatyfikacyjny (od 2003 r.) w ramach II grupy polskich męczenników II wojny światowej (122 osoby).

Sługa Boży ks. Józef Słupina CM (4 III 1880, Królewska Huta – 30 VIII 1940, KL Auschwitz) – misjonarz św. Wincentego a Paulo, do zgromadzenia wstąpił w 1898 r., święcenia kapłańskie przyjął w 1906 r., zajmował się głoszeniem misji parafialnych i rekolekcji, pracował w klasztorach w Tarnowie, Nowym Witkowie, Lwowie, Jeziorzanach i New Haven (USA), w latach 1920-1921 powierzono mu obowiązki kapelana klasztoru sióstr szarytek w Przeworsku, a zarazem duszpasterza miejscowego kościoła pw. Matki Bożej Śnieżnej, od 1928 r. pełnił funkcję rektora kościoła zakonnego na Kleparzu w Krakowie, 15 VII 1940 r. został aresztowany z grupą współbraci przez Niemców i osadzony więzieniu przy ul. Montelupich, skąd trafił 30 VIII 1940 r. do obozu Auschwitz, gdzie już pierwszego dnia został zamordowany przez esesmana, rozwścieczonego widokiem kapłana w sutannie, poprzez zmiażdżenie butami klatki piersiowej. Podobnie jak w przypadku ks. Kołodzieja, prowadzony jest jego proces beatyfikacyjny w grupie 122 męczenników.

Szymon Wilk

Muzeum w Przeworsku

Zespół Pałacowo-Parkowy

Ludzie z natury chcą pozostawić po sobie jakiś ślad dla potomnych, chcą by coś po nich zostało. Kapliczka Matki Bożej z Cieszacina Małego jest tego przykładem. Fundatorami są dwie miejscowe rodziny, które postanowiły ją wybudować w niełatwych czasach PRL. – Ta kapliczka powstała z inicjatywy Tadeusza Kota, Bronisławy Kot, Mieczysława Kluza i mojej. Dwie rodziny postanowiły, by została po nich pamiątka – mówi Helena Kluz, mieszkanka Cieszacina Małego. Obiekt ten znajduje się na prywatnej posesji, niedaleko drogi. Jest to murowana i otynkowana kapliczka typu wnękowego. Wybudowana została na planie prostokąta i zwieńczona metalowym krzyżem. W przeszklonej wnęce znajduje się figura Serce Matki Bożej Niepokalanej. Przystrojona jest pięknymi kwiatami. Poniżej wnęki zamocowana jest tabliczka z napisem: „Tysiąclecie Chrztu Polski – 1966 – Matko Boska Niepokalana”. Kapliczka jest odnowiona i zadbana. Otoczona została metalowym ogrodzeniem. – W 2010 roku została przeprowadzona renowacja kapliczki, którą przeprowadził mój tata Jan Kluz. Do remontu dorzucił się pan Czesław Cząstka. Pomógł też brat, Waldemar Kluz. Na remont zdecydowano się dlatego, że dach przeciekał, okna były już stare, w bardzo złym stanie. Figura Matki Bożej była również mocno zniszczona. Teraz jest nowa. Ogrodzenie jest obecnie metalowe, ale na początku był drewniany płotek. Głównym opiekunem tej kapliczki jest moja babcia Helena Kluz. Ma już ponad 90 lat. Choć jej wiek obecnie nie pozwala na zbyt wiele, to jeszce się nią zajmuje, sieka kwiaty – mówi Karol Kluz.

Otoczona opieką kapliczka Matki Bożej z Cieszacina Małego z pewnością przetrwa dla kolejnych pokoleń. Świadczy o religijności fundatorów oraz wzbogaca historię miejscowych rodzin i całej miejscowości.

Marcin Sobczak