Wojna na Ukrainie trwa już prawie miesiąc. W tym czasie do Polski trafiło ponad 2 miliony uchodźców. Wśród nich jest wiele dzieci, które z dnia na dzień musiały przerwać naukę.

Powrót do szkoły to nie tylko dalsze zdobywanie wiedzy, ale i kontakt z innymi uczniami, pozwalający choć na chwilę oderwać się od myśli o tym, co dzieje się w ich Ojczyźnie. W Jarosławiu decyzją Burmistrza Miasta otwarte zostały oddziały przygotowawcze dla dzieci, które po 24 lutego przybyły do Jarosławia z Ukrainy. Mogą do nich zapisać się uczniowie, którzy nie znają języka polskiego lub znają go w stopniu niewystarczającym do komunikacji w szkole. Takie oddziały będą funkcjonować w Szkole Podstawowej Nr 1 w Jarosławiu. Obecnie prowadzone są zapisy w dwóch oddziałach: dla klas 0-III oraz IV-VIII. Jak informuje Urząd Miasta, do końca ubiegłego tygodnia zostało tam zapisanych już trzydzieścioro dzieci z Ukrainy.

W Przeworsku uczniów zza wschodniej granicy jest na razie dziewiętnastu. Najmłodsze urodzone w 2015 roku, a najstarsze w 2007. Dzieci z Ukrainy zapisywane są nie tylko do szkół w większych miastach. Jedna osoba została zapisana do pierwszej klasy w Szkole Podstawowej w Sieniawie. Jedno dziecko przyjęto do oddziału przedszkolnego w Szkole Podstawowej w Czerwonej Woli. Spora grupka uczniów uczy się też na terenie gminy Wiązownica. Jak informuje urząd, do szkół trafiło tam ostatnio szesnastu uczniów z Ukrainy. Dzieci uczestniczą w zajęciach i biorą udział w konkursach organizowanych przez nauczycieli. Będą również korzystać z dodatkowych zajęć języka polskiego oraz terapii pedagogicznej. W środę, 16 marca, Szkołę Podstawową w Mołodyczu, do której uczęszcza jedenastu uczniów z Ukrainy, odwiedził Wójt Gminy Wiązownica.

Szacuje się, że ukraińskich uczniów może być więcej. Ciągle granicę przekraczają kolejni uchodźcy, a ci którzy już są w Polsce, dopiero zaczynają urządzać swoje życie na nowo.

DP

Szkołę Podstawową w Mołodyczu, do której uczęszcza jedenastu uczniów z Ukrainy, odwiedził wójt Krzysztof Strent.

Dokumentalny film Pawliny Carlucci-Sforzy o przesiąkniętej krwią Dębrzynie, czyli lasku przy torach koło Grzęski w powiecie przeworskim zrobił wrażenie na festiwalach w Polsce i za granicą. 28-minutowy dokument pokazuje historię powojennych zbrodni, które do niedawna otoczone były zmową milczenia.

Współautorką scenariusza jest dr hab. Magdalena Lubanska, antropolożka kultury prowadząca od 2006 r. badania etnograficzne na temat wydarzeń w Dębrzynie.

Film opowiada o społecznej pamięci mordów. Zwraca uwagę, że o tym, co się w lesie dzieje, wiedzieli mieszkańcy pobliskich miejscowości. Nie interweniowali jednak, bo, jak sami mówią, „żyli pod strachem”.

– To historia jeszcze straszniejsza od Jedwabnego. Po skończonej II wojnie światowej Polacy wracający z robót przymusowych w Niemczech byli masowo mordowani przez… Polaków, często swoich sąsiadów, a nawet członków własnych rodzin. W lesie koło Przeworska na Podkarpaciu zatrzymywano pociągi z wracającymi do domów w okolicznych wioskach ludźmi: wyciągano ich z wagonów, obrabowywano, rozbierano do naga i wieszano na drzewach – tak krytyk filmowy Tomasz Raczek opisuje na portalu społecznościowym obraz pokazany w „Wielkim Strachu”.

– Ten film powinniśmy obejrzeć wszyscy. I nie chcę słyszeć, że to zbyt straszne na skołatane nerwy, że dość o zbrodniach, trupach i ludzkiej podłości. Skoro udało się przełamać zmowę milczenia, nie możemy teraz dopuścić do zmowy niewiedzenia – czytamy w relacjach.

– Ten las jęczał, płakał i wył z bólu a okoliczni mieszkańcy milczeli. To nie była jedna noc zbrodni, ani dwie noce, ani trzy. To trwało aż do lat 50. Wielki strach paraliżował świadków aż do dzisiaj – opisują jurorzy festiwalów filmowych.

Reżyserka podkreślała wdzięczność dla bohaterów filmu, którzy mimo strachu i tabu panującego wobec tej wstrząsającej sprawy zdecydowali się o niej opowiedzieć przed kamerą. Zmierzyli się z próbą zwalczenia dławiącego kolejne pokolenia lęku i wzięli udział w relacji zdarzeń, których świadkami byli jako dzieci.

„Wielki strach” to, jak uważa reżyserka, film o pragnieniu rozliczenia sumienia, o potrzebie prawdy.- Żyjemy w świecie informacji i dezinformacji, w którym coraz trudniej rozpoznać, co jest prawdą. To nie jest tylko nasza polska przypadłość, lecz problem na skalę światową. Społeczeństwa, które nie mają jednak solidnego fundamentu zbudowanego na prawdzie, na pamięci dobrych i złych doświadczeń poprzednich pokoleń, są tym bardziej na tę „płynną prawdę” narażone. To ma dalsze konsekwencje – dajemy sobą manipulować, gubimy wzajemne relacje społeczne, przestajemy być wspólnotą. Obecny w nas niezidentyfikowany lęk powoduje narastanie agresji — mówiła Carlucci Sforza na łamach „Magazynu Filmowego”.

„Wielki Strach” został wyprodukowany przez Stowarzyszenie Filmowców Polskich-Studio Munka przy współfinansowaniu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Jest dostępny w serwisach streamingowych. Dokument wywołał poruszenie wśród widzów festiwali filmowych. Oceniano go jako mocny, poruszający i traktujący o sprawach traktowanych jako tabu. Jest obrazem, który może uspokoić sumienia ludzi nie mających nic wspólnego ze zbrodniami w Dębrzynie, ale o nich wiedzących i trzymających w ciszy przez dziesiątki lat.

erka/ Onet, sfp.org.pl, studiomunka.pl, dafilms.pl

Ostatnia sesja Rady Powiatu Przeworskiego miała miejsce w piątek, 18 marca.

Obrady przebiegały w miarę sprawnie. Dość dużo czasu zabrało sprawozdanie z działalności międzysesyjnej Zarządu Powiatu Przeworskiego, które przedstawił wicestarosta Jacek Kierepka. Następnie głos zabrał starosta Bogusław Urban, który zaczął od podsumowania dotychczasowych działań związanych z kryzysem uchodźczym i sytuacją na Ukrainie.

– Według danych przedstawionych przez gminy możemy ulokować na terenie powiatu 324 osoby. Na dzień dzisiejszy zajętych jest 159 miejsc – poinformował starosta dodając, że jednostki powiatu czynnie uczestniczą w udzielaniu pomocy uchodźcom, jak np. poradnia psychologiczno-pedagogiczna. B. Urban zapewnił, że powiat jest gotowy nie tylko do pomocy, ale i tworzenia stanowisk pracy, a pierwsi Ukraińcy już rejestrują się w urzędzie pracy jako bezrobotni. Jeśli więc będzie taka chęć z ich strony, zatrudnienie w zawodach związanych z gotowaniem czy sprzątaniem może znaleźć się np. w urzędzie, szkołach, czy parku przy muzeum.

Starosta poinformował też o przygotowaniu projektów na sześć tzw. bezpiecznych przejść, które będą zlokalizowane na terenie powiatu – czekają jedynie na ogłoszenie naboru – oraz o postępie prac przy remoncie dworca Przeworsk Wąski.

Wnioski i oświadczenia

Na zakończenie, w punkcie wnioski i oświadczenia głos zabrał radny Jerzy Mazur. Na początku opowiedział o działaniach samorządu Sieniawy w kwestii pomocy uchodźcom. Zauważył, że stworzono tam duże możliwości żeby pomagać i zaapelował, że powinno się zintensyfikować działania samorządu powiatowego we wspieraniu takich inicjatyw. Radny zapytał też m.in. czy starostwo przegrało ostatnio spór sądowy ze swoim pracownikiem, a jeśli tak, czy zapłacą za to podatnicy. Poruszył też kwestię regulacji płacowych odnośnie podwyżek dla pracowników starostwa zgodnie z deklaracją z listopada ub. r. Radnego Mazura zastanowiła też kwestia, czy nie została złamana tajemnica korespondencji, bowiem dowiedział się że w drugim półroczu 2021 roku do biura rady został skierowany anonim, adresowany do radnych, a radny tą drogą go nie otrzymał, choć jak argumentował, bez względu na zawartość, powinien on do niego dotrzeć. Radny zakończył swoje wystąpienie przypomnieniem o fatalnym stanie dróg na terenie miasta Sieniawa oraz miejscowości Pigany. Zarzucił staroście brak działań w tej kwestii i zaznaczył, że te okolice też chcą się czuć pełnoprawną częścią powiatu przeworskiego. Jak zapewniła przewodnicząca Rady Powiatu Agnieszka Bukowa-Jedynak, wszystkie odpowiedzi mają zostać radnemu udzielone na piśmie.

DP