Szopka od wieków stanowi nieodłączny element kolędowania w okresie Świąt Bożego Narodzenia w wielu regionach Polski. Służyła opowiadaniu historii narodzin Jezusa, łącząc religijną narrację z lokalnymi zwyczajami i bogatym folklorem. W naszym regionie szczególne miejsce zajmuje niemal zapomniana tradycja chodzenia po kolędzie z szopką kukiełkową, pielęgnowana m.in. w miejscowości Ujezna w latach 70. XX wieku.
„Szopka kukiełkowa” z Ujeznej była jednym z nielicznych tego typu obrzędów w regionie. Jej wyjątkowość polegała na wykorzystaniu ruchomych figurek – kukiełek, które odgrywały kluczową rolę w prezentowaniu scen związanych z Bożym Narodzeniem. Kolędowanie rozpoczynało się 26 grudnia, w dniu św. Szczepana, i trwało przez kolejne dni świąteczne. Kolędnicy wędrowali z szopką po Ujeznej i okolicznych miejscowościach, odwiedzając domy mieszkańców i prezentując krótkie widowiska łączące animowane kukiełki z grą żywych aktorów. Jednym z uczestników tej tradycji był Leon Malec, mieszkaniec Ujeznej, który jako jedenastoletni chłopiec wędrował z szopką od domu do domu. Scenariusz narracji zachował się dzięki jego wspomnieniom. Z dużym wzruszeniem obserwował on powstawanie nowych kukiełek, ciesząc się, że zwyczaj z jego młodości ponownie ożyje. Do odtworzenia tej tradycji aktywnie przyczynił się wójt Gminy Przeworsk Daniel Krawiec, który nie tylko zabiegał o jej rekonstrukcję, ale także osobiście angażował się w przedsięwzięcie, znając teksty kolęd i nucąc je wraz z wykonawcami. W grudniu 2025 roku tradycję udało się symbolicznie przywrócić. Na zlecenie Gminnego Ośrodka Kultury w Przeworsku wykonano nowe figurki do szopki kukiełkowej. Ich autorem jest Dariusz Dałomis, rzeźbiarz z Wólki Małkowej. Każda kukiełka została ręcznie wyrzeźbiona i dopracowana w najmniejszych szczegółach. Zarówno postacie, jak i uczestnicy kolędowania mają ściśle określone role, co pozwala stworzyć spójną i czytelną narrację. Rekonstrukcja „Szopki kukiełkowej” z Ujeznej to nie tylko powrót do pięknej tradycji, ale także wyraz szacunku dla pracy i zaangażowania przodków. – Dzięki współpracy mieszkańców, artystów ludowych oraz Gminnego Ośrodka Kultury udało się przywrócić wyjątkową formę kolędowania, będącą ważnym elementem tożsamości naszej gminy – podkreśla dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Przeworsku Justyna Solarz. Szopkę po raz pierwszy zaprezentowano podczas Jarmarku Bożonarodzeniowego w Grzęsce. Następnie, 5 stycznia 2026 r., podczas 41. Przeglądu Widowisk Kolędniczych w Kolbuszowej, „Szopka z Ujeznej” zdobyła II nagrodę oraz nominację do udziału w 54. Karnawale Góralskim w Bukowinie Tatrzańskiej. Kierownikiem kolędników jest Kazimierz Rzemyk, śpiewak ludowy i wieloletni odtwórca roli Żyda w Grupie Kolędniczej „Raj” z Ujeznej. W role ministrów wcielili się Marek Pelc, Marcin Pelc i Tadeusz Rzemyk. Postać Żyda zagrał Kazimierz Rzemyk, a domowników: Maria Szczygieł, Zbigniew Leszaj, Ilona Kapusta i Emilia Dzień. Kukiełkarze: Jakub Walanus i Jacek Marek. – Ta szopka pozostaje niezwykle cennym świadectwem niematerialnego dziedzictwa kulturowego naszej gminy i całego regionu . Jej symboliczne odtworzenie pokazuje, jak ważne jest pielęgnowanie dawnych obrzędów, które przez pokolenia integrowały lokalną społeczność, budowały poczucie wspólnoty oraz przekazywały wartości religijne i kulturowe – zaznacza wójt Daniel Krawiec.
Red.
